Çeşitli boyutlardaki iç kök rezorpsiyon kavitelerine uygulanan farklı dolum materyallerin stres dağılımına etkisinin sonlu elemanlar analizi ile değerlendirilmesi

Çeşitli boyutlardaki iç kök rezorpsiyon kavitelerine uygulanan farklı dolum materyallerin stres dağılımına etkisinin sonlu elemanlar analizi ile değerlendirilmesi Bu tez çalışmasının amacı farklı boyutlarda iç kök rezorpsiyonu bulunan maksiller kesici dişlerde rezorpsiyon kavitesinin farklı materyaller (güta-perka, MTA, Biodentine) ile doldurulmasının ardından uygulanan kuvvetin diş, destek dokular ve kullanılan materyaller üzerinde oluşturduğu gerilmelerin dağılımını incelemek ve klinikte yardımcı olabilecek veriler sunmaktır. Bu çalışmada çürüksüz ve restorasyonsuz kök gelişimi tamamlanmış bir adet maksiller kesici dişin mikro bilgisayarlı tomografi cihazında taranıp elde edilen üç boyutlu görüntüsü kullanıldı. Wheeler diş atlasındaki maksiller kesici diş boyutları referans alınarak bu görüntüden 3 boyutlu sonlu elemanlar modeli oluşturuldu. Maksiller santral dişi destekleyen kortikal ve trabeküler kemik, lamina dura ve periodontal ligament modellendi. Sement tabakasının fiziksel özellikleri dentine benzer ve çok ince olduğundan dolayı ihmal edildi. Oluşturulan ilk model sağlıklı diş kontrol modeli iken, diğer kontrol modelleri için kök kanalının orta üçlü bölgesinde 1,5 mm, 2,5 mm, 3,5 mm ve 4,5 mm çaplarında iç kök rezorpsiyon kaviteleri oluşturuldu. Tedavi edilmiş modellerde farklı boyutlardaki rezorpsiyon kaviteleri farklı materyaller (güta-perka, MTA, Biodentine) ile restore edilirken, rezorpsiyon kavitesinin apikal ve koronal üçlü bölgesi güta-perka ile dolduruldu. Kontrol grupları ile birlikte oluşturulan toplam 17 modele dişin insizal kenarının 2 mm apikalinden, dişin uzun aksına 135 derece açı ile 100 N değerinde kuvvet uygulandı. Kuvvet uygulanması sonucu dentin, periodontal ligament ve iç kök rezorpsiyon kavitesinin dolumunda kullanılan materyaller üzerindeki von Mises gerilme dağılımları değerlendirilirken, dentin, kortikal ve trabeküler kemikteki maksimum ve minimum asal gerilme dağılımları incelendi. Ayrıca, rezorpsiyon kaviteleri çevresinde meydana gelen maksimum yer değiştirmeler de değerlendirildi. Kuvvet uygulanması sonucu oluşan gerilme dağılımlarına bakıldığında dentindeki en az stres sağlıklı diş modelinde görülürken, en fazla stres 4,5 mm çapında iç kök rezorpsiyon çapına sahip tedavi edilmemiş modelde görüldü. İç kök rezorpsiyonun boyutu arttıkça meydana gelen stres değerlerinde genellikle artış meydana geldi. İç kök rezorpsiyonlarının tedavi edilmesi ile dentindeki gerilme dağılımları sağlıklı dişe yaklaştı. Dentin, kortikal ve trabeküler kemik ve periodontal ligament üzerindeki gerilme dağılımları incelendiğinde en yüksek stres değerleri güta-perka ile tedavi edilen modellerde görülürken, bunu MTA ile tedavi edilen modellerin izlediği ve en düşük stresin Biodentine ile tedavi edilen modellerde olduğu görüldü. Materyal üzerinde biriken stresin ise en yüksek Biodentine ile tedavi edilen modellerde olduğu, bunu MTA ile tedavi edilen modellerin izlediği ve en düşük stresin güta-perka ile tedavi edilen modellerde olduğu belirlendi. İç kök rezorpsiyonu, dentin üzerinde meydana gelen stres değerlerinde artışa neden olmuştur. Rezorpsiyon kavitesinin boyutlarındaki artış diş ve komşu destek yapılar üzerinde meydana gelen stresi genellikle arttırmıştır. İç kök rezorpsiyonu tamirinde elastisite modülü daha yüksek olan Biodentine ve MTA'nın kullanımı gelen kuvvetin daha çok absorbe edilip güta-perka'ya göre dentine daha az stres iletilmesi ile sonuçlanmıştır. Anahtar kelimeler: Biodentine, Güta-perka, İç kök rezorpsiyonu, MTA, Sonlu elemanlar, Stres analizi