Çevirimiçi alışveriş bağımlılığının reddedilme duyarlılığı, kendilik algısı ve sosyal medya kullanımıyla ilişkisinin incelenmesi

Günümüzde sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte bireylerin çevrimiçi alışveriş alışkanlığı kazanması ve bu durumun bir bağımlılık haline gelmesi yapılan araştırmalara sıklıkla konu olmaktadır. Artan sosyal medya kullanımı ve çevrimiçi alışveriş düzeyi bireylerin kendilik algısını ve kabul edilir olma isteklerini de etkileyebilmektedir. Bu araştırma, çevirimiçi alışveriş bağımlılığının reddedilme duyarlılığı, kendilik algısı ve sosyal medya kullanımıyla ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Aynı zamanda araştırma değişkenlerine ait veriler cinsiyet, eğitim düzeyi, çalışma durumu, katılımcıların en sık kullandıkları sosyal medya platformu, aylık çevrimiçi alışveriş tutarları, sosyal medyada paylaşım sıklığı, günlük çevrimiçi alışveriş süreleri ve bir günde sosyal medyada geçirdikleri süreye göre karşılaştırıldı. Araştırmanın örneklemini 18-50 yaş arası 308 birey oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Veri Formu, Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği, Sosyal Karşılaştırma Ölçeği, Yetişkin Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği ve Sosyal Medya Kullanımı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre kompulsif çevrimiçi satın alma ile reddedilme duyarlılığı, sosyal karşılaştırma, süreklilik, yetkinlik ve sosyal medya kullanımı toplam düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır(p<0.05). Reddedilme duyarlılığı ile sosyal karşılaştırma arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır(p<0.05). Kendilik algısı ve sosyal medya kullanımının katılımcıların cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Kendilik algısının katılımcıların eğitim düzeylerine göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Kompulsif çevrimiçi satın alma düzeyinin katılımcıların çalışma durumlarına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Kompulsif çevrimiçi satın alma, reddedilme duyarlılığı, sosyal medya kullanım düzeylerinin çevrimiçi alışveriş harcama tutarlarına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Reddedilme duyarlılığı; sosyal medya kullanım düzeylerinin sosyal medyadaki paylaşım sıklıklarına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Kompulsif çevrimiçi satın alma ve reddedilme duyarlılığı düzeylerinin katılımcıların günlük çevrimiçi satın alma sürelerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Reddedilme duyarlılığı, sosyal karşılaştırma ve sosyal medya kullanım düzeylerinin katılımcıların bir günde sosyal medyada geçirdikleri sürelere göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Araştırmadan elde edilen veriler ve analiz sonuçları ilgili literatür kapsamında tartışıldı ve gelecek araştırmalar için çeşitli önerilerde bulunuldu. Anahtar Kelimeler: Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı, Reddedilme duyarlılığı, Kendilik algısı, Sosyal medya kullanımı.