Çevre hakkı kapsamında COVİD-19 sürecinin değerlendirilmesi

Son yüzyılda derinleşen çevre sorunları, ekolojik dengenin bozulmasına ve doğal kaynakların sürdürülebilirliğinin tehlikeye girmesine yol açarak, bireylerin sağlıklı ve temiz bir çevrede yaşama hakkı olan çevre hakkını doğrudan etkilemektedir. Özellikle 2020-2023 yılları arasındaki Covid-19 pandemisi, bozulan ekolojik dengenin insan yaşamı ve temel haklar üzerindeki doğrudan etkilerini gözler önüne sererek, çevre hakkının güncel ve kritik bir konu haline gelmesini sağlamıştır. Bu çalışma, söz konusu pandemi sürecini çevre hakkı ve temel yaşam hakları bağlamında, nitel bir yaklaşımla ele almaktadır. Literatür taraması ve betimsel analiz yöntemiyle elde edilen bulgular, pandeminin zoonotik hastalıkların artışında çevresel bozulmaların rolünü somut biçimde ortaya koyduğunu göstermektedir. Pandemi sürecinde, sokağa çıkma yasakları ve ekonomik faaliyetlerdeki yavaşlama nedeniyle hava kirliliği ve karbon emisyonları gibi bazı çevresel göstergelerde kısa süreli iyileşmeler yaşanmıştır. Ancak, bu olumlu etkilerin yanı sıra, tek kullanımlık maske, eldiven ve dezenfektan gibi tıbbi ve evsel atıkların miktarında ciddi bir artış meydana gelmiştir. Bu durum, su ve toprak kirliliğinin artmasına yol açarak yeni çevresel tehditler doğurmuştur. Buna ek olarak, pandemi yönetimi kapsamında alınan sokağa çıkma yasakları ve parklar ile doğal alanlara erişim kısıtlamaları, bireylerin çevreden yararlanma ve sağlıklı bir çevrede yaşama haklarını doğrudan kısıtlamıştır. Bu kısıtlamalar, özellikle büyük şehirlerde yaşayan bireylerin ruh sağlığı ve fiziksel refahı üzerinde olumsuz etkiler yaratmıştır. Bu bağlamda, pandemi süreci, çevre hakkının yalnızca ekolojik bir mesele değil, aynı zamanda yaşama hakkının ve insan sağlığının ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak bu süreç, insan sağlığı, temel haklar ve çevrenin korunması arasında güçlü bir bağ olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır.