Çevre konularının 2018 ve 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programları bağlamında içerik ve öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi

Çevre eğitimi, günümüzde artan çevresel sorunlar karşısında toplumsal farkındalığı artırmada önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarının çevre konularını ele alış biçimi, öğrencilerin çevre bilincini geliştirmede kritik öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarının çevre konuları açısından analizini yapmak ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin 2018 ve 2024 programında yer alan çevre konularına yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırma kapsamında, SBDÖP'nda yer alan 4., 5., 6. ve 7. sınıf öğrenme alanları, içerikleri ve kazanımları çevre eğitimi bağlamında değerlendirilmiş, sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevre eğitimi ile ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemi ile tasarlanmıştır. Araştırmanın ilk amacı doğrultusunda, 2018 ve 2024 SBDÖP'nda yer alan çevre konularının analiz edilmesi hedeflenmiştir. Bu amaca ulaşmak için, SBDÖP'nda yer alan çevre eğitimi konuları, betimsel analiz desenlerinden biri olan doküman incelemesi yoluyla detaylı bir şekilde incelenmiştir. İkinci amaç olarak belirlenen 2018 ve 2024 SBDÖP'nda yer alan çevre konuları üzerine sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri ise, nitel araştırma desenlerinden odak grup görüşmeleri aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Malatya ilindeki çeşitli okullarda görev yapan, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı 7'sı erkek ve 3'ü kadın olmak üzere toplam 10 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. 2018 SBDÖP sınıf düzeyinde incelendiğinde, çevre konularına ait doğrudan ve dolaylı kazanımların en yoğun şekilde 'İnsanlar, Yerler ve Çevreler' ünitesinde bulunduğu ve bu ünitenin toplamda 14 kazanım içerdiği görülmüştür. 2024 SBDÖP'nda ise, çevre eğitimi ile ilgili doğrudan ve dolaylı kazanımlar olduğu belirlenmiştir. 'Evimiz Dünya' öğrenme alanının, tüm sınıf seviyelerinde çevre eğitimine 12 kazanım ile en fazla katkı sağlayan alan olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal bilgiler öğretmenleriyle yapılan görüşmelerde çevre eğitiminde teorik anlatımların ağırlıkta olduğu ve uygulamalı öğrenme fırsatlarının yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler, çevre konularına daha fazla yer verilmesi ve okul dışı etkinliklerin artırılması gerektiğini vurgulamışlardır. ANAHTAR KELİMELER: Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı; Çevre Eğitimi; Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Görüşleri