Çevre vergileri ve emisyon permilerinin karşılaştırmalı analizi

Sosyal ve teknolojik değişimler kirlilik ve iklim değişikliği gibi önemli çevre sorunlarına yol açmıştır. İnsan sağlığına, ekosistemlere ve çevreye ciddi zararlar veren bu sorunlarla mücadele etmek için ülkeler çevre vergisi ve emisyon permilerinden yararlanmaktadır. Çevre vergisi ve emisyon permisi politikaları hem kirliliğin azaltılmasına hem de ek bir gelir elde edilmesine yardımcı olmaktadır. Elde edilen bu ek gelir ile düşük gelirli hanehalkı desteklenmekte, çevreci yeni teknolojilerin kullanımı teşvik edilmekte ve ekonomideki diğer bozucu vergilerin üzerindeki vergi yükü azaltılarak ülkelerin iklim hedeflerine ulaşmaları sağlanmaktadır. Çevre vergisi ve emisyon permisi politikalarından hangisinin daha etkin olduğu sorusunu ekonometrik bir analiz boyutuna taşımak bu çalışmanın özgünlüğünü oluşturmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, çevre vergisi ve emisyon permisi politikalarından hangisinin etkin olduğunu teorik ve ampirik analiz ile ortaya koymaktır. Bu amaçla, çalışmada öncelikle çevre kirliliği ve iklim değişikliğine yönelik yapılan uluslararası çalışmalar hakkında bilgilere yer verildikten sonra çevre vergisi ve emisyon permisi politikaları ayrıntılı bir şekilde incelenerek bu politikaları uygulayan ülkelerin deneyimlerine bakılacaktır. Daha sonra çevre vergisi ve emisyon permisi politikalarının çevresel etkinlik, maliyet etkinliği, rekabet edilebilirlik, dinamik verimlilik, gelir sağlama, esneklik, şeffaflık, eşitlik, idari uygulanabilirlik, diğer amaçlarla uyumluluk, makro ekonomik etkiler ve yumuşak etkiler başlıklar üzerinden teorik analiz yapılmıştır. Son olarak, OECD ülkeleri için çevre vergisi ve emisyon permisi politikalarının etkinliklerine yönelik panel veri analizi yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, her iki çevre politikası aracının gelir sağlama konusunda birbirine denk olduğu görülmüştür. Diğer taraftan dinamik verimlilik, esneklik ve rekabet edilebilirlik gibi konuların yanında özellikle çevresel etkinlik açısından emisyonlara kesin sınırlar koyan emisyon permisi uygulamasının, çevre vergisine göre daha etkin bir politika aracı olduğu tespit edilmiştir. Çevre vergilerinin ise maliyet etkinliği, idari uygulanabilirlik ve şeffaflık gibi konularda emisyon permisine göre daha etkin bir politika aracı olduğu belirlenmiştir. Yapılan ampirik analiz sonuçlarına göre, kişi başına emisyon azaltımı konusunda çevre politika araçlarının uygulandığı dönemde emisyon permisinin çevre vergisine göre daha etkin bir politika aracı olduğu tahmin edilmiş ve çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik olarak çevre politika araçlarını uygulamasına yönelik olarak Türkiye'ye önerilerde bulunulmuştur.