Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezi geçerliliğinin ekonomik karmaşıklık endeksi ve teknolojik inovasyon ile sınanması

Bu tez çalışmasında, ekonomik karmaşıklık endeksi en yüksek olan ilk 10 ülke (Japonya, Çin, İsviçre, Almanya, Güney Kore, Singapur, Çek Cumhuriyeti, İsveç, Avusturya, ABD) için 1998-2018 yılları arasında ekonomik büyüme, teknolojik inovasyon ve ekonomik karmaşıklık endeksinin çevre kirliliği üzerindeki etkileri ÇKE hipotezi çerçevesinde incelenmiştir. Değişkenlerin durağanlık sınamasında yatay kesit bağımlılığını dikkate alan ikinci nesil CIPS panel birim kök testi kullanılmıştır. Analizden elde edilen bulgulara göre ekolojik ayak izi ve ekonomik karmaşıklık endeksi düzeyde durağan iken diğer tüm değişkenlenlerin düzeyde durağan olmadığı ve fark alınarak I(1) seviyesinde durağanlaştığı sonucuna ulaşılmıştır. İkinci aşamada Yatay kesit bağımlılığını dikkate alan Durbin-Hausman panel eşbütünleşme testi yapılmıştır. Eşbütünleşme testinin sonuçları panelin genelinde eşbütünleşme ilişkisi olduğunu göstermektedir. Buna göre değişkenler uzun dönemde birlikte hareket etmektedirler. Tahmin edilen katsayılar İsviçre için ÇKE hipotezinin geçerli olduğunu göstermektedir. Bu aşamadan sonra uzun dönemli ilişki katsayıları AMG tahmincisi kullanılarak hesaplanmıştır. Buna göre İsviçre için kişi başına düşen GSYH değeri 78205,870$ olarak dönüm noktasını aşarak çevresel iyileşmesi sürecine geçtiği gözlemlenmiştir. Dolayısıyla ekonomik büyüme arttıkça, çevre kirliliği de artacak fakat eşik değer aşıldığında ekonomik büyüme arttıkça çevre kirliliği azalmaya başlayacaktır. Ayrıca araştırmanın sonuçları diğer 9 ülkede ÇKE hipotezinin geçerli olmadığını destekler niteliktedir. Çalışmanın son aşamasında yapılan Emirmahmutoğlu ve Köse panel nedensellik testine ait bulgular incelenerek çevre kirliliğinden ekonomik karmaşıklık endeksi ve teknolojik inovasyona doğru nedensellik ilişkisi belirlenmiştir. Ek olarak teknolojik inovasyondan çevre kirliliği ve ekonomik büyümeye doğru nedensellik bulunurken, ekonomik büyümeden çevre kirliliği, ekonomik karmaşıklık ve teknolojik inovasyona doğru nedenselliğe de rastlanılmıştır. Tez çalışmasının geneline göre çevreci ekonomik faaliyetlerin sağlanması halinde ekonomik büyüme, ekonomik karmaşıklık endeksi ve teknolojik inovasyonun pozitif katkılarının olacağı görülmektedir.