Çevresel sanat uygulamalarının sanat eğitimcileri görüşleri çerçevesinde incelenmesi

Bu araştırma, doğa-insan ilişkisini merkeze alarak ekolojik farkındalık, sürdürülebilirlik ve çevre bilinci kavramlarını sanatsal üretim sürecine entegre eden çevresel sanat uygulamalarının görsel sanatlar eğitimindeki yerini incelemektedir. Özellikle sanat eğitimcilerinin bu konudaki bakış açıları ve deneyimlerine ilişkin literatürde yeterli sayıda çalışmanın bulunmadığı dikkat çekmektedir. Bu bağlamda araştırma, çevresel sanatın sanat eğitimi süreçlerinde nasıl değerlendirilebileceğini, eğitim programlarında ne ölçüde yer bulduğunu ve bu sanat anlayışının öğrencilere kazandırılmasında sanat eğitimcilerinin yaklaşım, deneyim ve görüşlerinin belirleyici rol oynayıp oynamadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, sanat eğitimcilerinin çevresel sanat uygulamalarına yönelik farkındalıkları ve bilinç düzeyleri, çevresel sanatın eğitimde kuramsal düzeyde kalması durumu ve bu sanat anlayışının geleceğine dair öngörüleri kapsamlı bir biçimde araştırılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle yapılandırılan bu çalışma, Bartın ilinde ortaöğretim ve lise düzeylerinde görev yapan sanat eğitimcileri ile yürütülmüştür. Sanat eğitimcilerinin belirlenmesinde ölçüt örnekleme ve elverişli örnekleme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış; elde edilen görüşmeler yazılı hale getirilerek içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, sanat eğitimcilerinin çevresel sanat uygulamalarına ilişkin bilgi düzeylerinde farklılıklar bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu farklılığın temel nedenleri arasında çevresel sanatın öğretim programlarında yeterince yer bulamaması ve bireysel ilgi düzeylerindeki çeşitlilik yer almaktadır. Bununla birlikte, sanat eğitimcilerinin büyük çoğunluğu çevresel sanatın gelecekte yaygınlaşacağını ve görsel sanatlar eğitiminde daha fazla yer bulması gerektiğini düşünmektedir. Öte yandan çevresel sanat uygulamalarının derslere entegre edilmesi halinde; ulaşım ve mekân yetersizliği, ders süresinin kısıtlılığı ve öğrenciler arasındaki ilgi farklılıkları gibi çeşitli zorluklara da dikkat çekilmiştir. Tüm bu bulgular doğrultusunda, gerekli altyapı sağlandığı takdirde çevresel sanat uygulamalarının görsel sanatlar eğitimine dahil edilmesi; öğrencilerin doğayla bağ kurmasını teşvik edecek, sürdürülebilirlik bilinci kazandıracak, yaratıcılığı destekleyecek disiplinler arası düşünme becerilerini geliştirecek ve gözlem yoluyla yerinde öğrenme ortamları sunacaktır. Bu yönleriyle çevresel sanatın görsel sanatlar eğitimine anlamlı bir çeşitlilik katacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Arazi sanatı, çevresel sanat uygulamaları, ekolojik sanat, görsel sanatlar, sanat eğitimi, sürdürülebilirlik.