Çevrim içi beden eğitimi derslerinin etkililiği: Sistematik derleme ve meta-analiz çalışması

Küresel ölçekte yaşanan COVID-19 pandemisi ve doğal afetler gibi beklenmedik krizler, eğitim süreçlerinde dijitalleşmeyi ve uzaktan eğitim uygulamalarını zorunlu hale getirmiştir. Bu bağlamda, e-öğrenme, dijital eğitim ve harmanlanmış öğrenme gibi pedagojik yaklaşımlar, eğitim sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahip olmuştur. Bu çalışma, özellikle Çevrim İçi Beden Eğitimi (ÇİBE) derslerine odaklanarak, 2020-2024 yılları arasında Web of Science veri tabanında yayımlanan 43 ampirik çalışmayı sistematik bir literatür taraması yoluyla incelemeyi ve ÇİBE'nin etkililiğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bulgular, yayın sayısında özellikle pandeminin ardından belirgin bir artış olduğunu, çalışmaların çoğunlukla çok yazarlı ve yüksek etki faktörlü dergilerde yayınlandığını göstermektedir. İncelenen araştırmalar, ÇİBE'nin öğrenci motivasyonu, fiziksel uygunluk, öğretim yöntemleri ve psikolojik iyi olma hali üzerindeki etkilerini çeşitli açılardan incelemektedir. Nicel araştırma yöntemlerin ağırlıkta olduğu bu çalışmalarda, ÇİBE uygulamalarının öğrencilerin öz-belirleme, içsel motivasyon ve öğretmene bağlılık gibi psikolojik değişkenler üzerinde olumlu etkileri olduğu, kas gücü ve esneklik gibi bazı fiziksel parametrelerde iyileşmeler sağladığı ancak dayanıklılık gibi yüksek kapasite gerektiren alanlarda sınırlı kaldığı belirlenmiştir. YouTube ve Google Meet gibi platformların senkron ve asenkron derslerde etkili olduğu saptanmıştır. Meta-analiz sonuçları incelendiğinde, ÇİBE dersleri öğrencilerin vital kapasiteleri üzerinde orta düzeyde pozitif yönlü, anlamlı bir etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır (d =0.403, p = .002). Öte yandan ÇİBE derslerinin öğrencilerin 50 metre sprint koşusu performansı (d= -0.055, p = .594) ve vücut kitle indeksi(d= 0.013, p = .886) üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar, ÇİBE'nin potansiyelini ortaya koyarken, bazı sınırlılıklarına da işaret etmektedir. Bu bağlamda, ÇİBE uygulamalarının etkinliğini artırmaya yönelik deneysel çalışmalara daha fazla ihtiyaç duyulduğuna işaret etmektedir.