Çimento endüstrisinde enerji ekonomizasyonu

IV ÖZET Enerji yoğun bir proses olan çimento endüstrisinde, enerjiye ödenen meblağ toplam giderler içinde en büyük paya sahiptir. Eskişehir Çimento Fabrikası 'nda enerjiye ödenen meblağın toplam giderler içindeki payının yuvarlak % 50 ol duğu hesaplanmıştır. Yapılan bu çalışmada, Eskişehir Çimento Fabrikası öze linde olarak enerji tüketiminde tasarruf sağlanması amaç lanmıştır. Isı enerjisi tüketiminde tasarruf sağlanmasına yönelik olarak yapılabilecek birçok çalışma içinden önemli görülen iki tanesi, öncelikle gözden geçirilmiştir. Bunlar, önkal- sinasyon uygulanması ve soğutucu çıkışındaki gazın kömür kurutma ünitesinde kullanılmasıdır. Fabrika özelinde çeşitli alanlara dönük olarak yaptı ğımız enerji tasarrufu yoklama ve incelemelerimiz, bizi esas itibariyle elektrik enerjisi tüketiminde bir optimi- zasyon sorununu çok değişik bir platform üzerinde sonuçlan dırmamız noktasına getirmektedir. Elektrik enerjisi tüketiminde tasarruf sağlanması yö nündeki araştırmamız iki tema üzerine kurulmuş bir çalışma yı kapsamaktadır. Birinci tema çerçevesinde, sistem ünitelerinin geçmiş teki tavırları incelenerek, günlük enerji bedeli açısından, en iyi işletme kapasitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. İkinci tema çerçevesinde ise, elektrik enerjisi birim fiya tının, günün üç farklı domenine göre, ayrı ayrı fiyatlandı- rıldığı gözönüne alınarak, Eskişehir Çimento Fabrikası 'ndaki tüm ünitelerin (bugünkünden daha optimal olarak) uygun dü menlerde çalıştırılmasının sağlanacağı bir bilgisayar prog ramı hazırlanmıştır. Isı enerjisi tasarrufuna yönelik olarak yaptığımız ça-. lışmada, sonuç itibariyle kaydadeğer miktarda bir enerji e-ekonomisi sağlanmış olmakla beraber... Asıl elektrik ener jisi tasarrufuna yönelik olarak yaptığımız çalışma sonucu, sorun önerdiğimiz "özgün" yaklaşım bazında ele alınarak, önemli miktarda bir tasarruf boyutu ortaya çıkmıştır. Söz- konusu yaklaşım, tezimizin ağırlık merkezini oluşturmakta dır. Enerji bedelini veren ifadeyi; enerji tüketiminin ya- nısıra, ünitelerin kullanım domenleri de etkilemektedir. Bu ifade kapasiteye bağımlı bir fonksiyon haline getirile rek en uygun çalışma kapasitesinin tesbiti amaçlanmıştır. Kapasiteye bağlı günlük enerji bedeli fonksiyonunun minimizasyonu için dinamik programlama tekniği kullanılmış tır. Ünitelerin uygun çalışma kapasiteleri belirlendikten sonra, Fabrika' yi optimum şartlarda işletecek, günlük ça lışma programı hazırlanmıştır. Aynı türden üretim yapmasına rağmen, farklı özgül e- nerji tüketimine sahip ünitelerin optimum çalışma program ları için ayrı bir algoritma hazırlanmıştır. İncelenen altı ay bazında, Eskişehir Çimento Fabrikası' nın fiiliyattaki enerji faturası ile bilgisayar sonuçları nım karşılaştırılmasından, enerji bedelindeki aylık tasar rufun mertebe olarak on Milyon Tl olduğu görülmüştür. Elektrik enerjisi faturasını etkileyen diğer faktör sözleşme gücünün, mevcut uygulama uzantısında hangi düzey de belirlenmesi gerektiği sorunu da tasarruf çerçevesi bü tünselliğinin sağlanması amacıyla ele alınmıştır.