Cinsel şiddet mağdurunu insandışılaştırmada mağdurun akademik başarısının etkisi

Bu araştırmada, cinsel şiddet mağdurunun akademik durumunun, mağduru insandışılaştırmave mağdura yönelik tutumlar üzerindeki etkileri incelenmiştir. İnsandışılaştırma, insana ait olan özelliklerin başka bir kişiye veya gruba daha az atfedilmesidir. Bu araştırmada Haslam (2006)'ın kavramsallaştırması benimsenmiş ve insandışılaştırmanın iki farklı alt boyutu (insan doğasının veya insana özgülüğün inkâr edilmesi) sıfatlarla ölçülmüştür. Her birinsandışılaştırma boyutu hem pozitif hem negatif özellikleri içermektedir. Araştırmalar, bireylerin cinsel şiddet olaylarına karşı tutumlarını belirleyen etmenlerden birinin de cinsel şiddet mağdurunun özellikleri olduğunu göstermektedir. Bu nedenle bu araştırmadacinsel şiddet mağdurunun akademik durumu, bir mağdur özelliği olarak ele alınmıştır ve akademik durum başarılı veya başarısız olarak manipüle edilmiştir. Bunun dışında,Ahlaki Uzaklaşma Ölçeğinin hazırlayıcı etkisi (manipülasyondanönce veya sonra verilmesi), ayrıca katılımcının cinsiyetinin mağduru insandışılaştırma üzerindeki etkileride incelenmiştir. Araştırma,2 (ahlaki uzaklaşmanın hazırlayıcı etkisi: önce, sonra) x 3 (akademik durum: başarılı, başarısız, kontrol) x 2 (katılımcının cinsiyeti: kız, erkek) ANOVA desenine sahiptir.Çalışmaya Abant İzzet Baysal Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu'nda öğrenim gören 117 öğrenci (yaş Ort. = 19.36; SS. = 1.07)katılmıştır. Analiz sonuçlarına göre,akademik durumu başarılı veya başarısız olan mağdurla karşılaştırıldığında akademik durum hakkında bilgi verilmeyen kontrol koşulundaki katılımcılar,cinsel şiddet mağduruna insan doğasına ait pozitif özellikleri anlamlı bir şekilde daha fazla atfetmişlerdir. Mağdurun akademik durumundan söz edilmeyen kontrol koşulundaki katılımcılar, mağdurun akademik olarak başarılı olduğu bilgisi verilen koşuldaki katılımcılara kıyasla insan doğasına ait negatif özellikleri anlamlı bir şekilde mağdura daha fazla atfetmiştir. Buna ek olarak, mağdurun akademik olarak başarısız olduğu bilgisi verilen koşuldaki katılımcılar, mağdurun akademik olarak başarılı olduğu bilgisi verilen katılımcılara kıyasla insan doğasına ait negatif özellikleri mağdura daha fazla atfetmiştir. İnsana özgü özellikleri atfetme açısından da anlamlı farklılıklar gözlenmiştir: Akademik olarak başarısız olduğu bilgisi verilen mağdura pozitif özellikler daha az atfedilirken, akademik olarak başarılı olduğu bilgisi verilen mağdura negatif özellikler daha az atfedilmiştir. Ahlaki uzaklaşma ölçeğinin önce verilmesi, kadın katılımcıların mağdurla empati kurma düzeyini düşürürken, erkek katılımcıların mağdurla empati kurma düzeyini artırıcı yönde etki yapmıştır. Bunun yanında, katılımcılar mağdurun akademik olarak başarısız olduğu bilgisi verilen koşulda mağdurla daha fazla empati kurmuştur. Kadın katılımcılar mağdurla daha fazla özdeşim kurarken, ahlaki uzaklaşma ölçeğinin önce verildiği koşulda kadın katılımcıların özdeşim kurma düzeyleri anlamlı bir şekilde düşmüştür.