Aerosollerın sınıflandırılması ve Türkiye'nin doğu akdeniz bölgelerine mineral tozu taşıma yollarının belirlenmesi

Atmosferik aerosoller, bir gaz içinde dağılmış sıvı ve katı parçacıklardır. Aerosoller antropojenik kaynaklar veya doğal kaynaklar yoluyla atmosfere yayılırlar.insan sağlığı üzerinde olumsuz etkilere sebep olmakla birlikte güneşten gelen ışığı yansıtma ve absorbe etme özellikleri bulunmaktadır. Yansıtma özellikleri ile atmosfere ulaşan güneş ışığı miktarını azaltırken absorbe etme özellikleri ile atmosferde tutulan radyosyan miktarını artırmaktadırlar. Büyük bir bölümleri güneş radyasyonunu yansıtırken bir kısmı ise absorbe etmektedir. Net etkilerinin atmosferde soğumaya neden olduğu bilinmektedir. Bir bölgede ortaya çıkan etkilerinin değerlendirilmesi için kaynaklarına, boyutlarına ve kimyasal yapılarına göre sınıflandırılmaları gerekmektedir. Doğal kaynaklı aerosollerden atmosferde en çok rastalanan türlerden birisi tozdur. Türkiye'nin güneyinde yer alan çöllerden özellikle güney bölgelerine toz taşınımı meydana geldiği ve aerosol yükünü artırdığı düşünülmektedir. Bu çalışma, bölgedeki aerosolleri optik özelliklerine göre sınıflandırmıştır. Yapılan sınıflandırma sonucunda bölgede yanma sonucu açığa çıkan aerosoller, endüstri kaynaklı aerosoller, yeni oluşmuş duman aerosolleri ile birlikte toz aerosollerine rastlanmıştır. Tüm yıl boyunca bölgede aerosol yükünün toz taşınımı ile arttığı belirlenmiş ve en yüksek artış ilkbaharda görülürken en düşük artış kışta görülmüştür. Toz taşınımı olduğu zamanlarda tozu temsil eden kaba mod hacim yoğunluğunun toplam aerosol miktarına oranı ilkbahar için %95-99, diğer mevsimler için %90-93'tür. Yapılan rüzgar analizleri sonucunda bölgenin güneyde yer alan çöllerden rüzgar aldığı tespit edilmiştir.