Çocuk acil servise yabancı cisim aspirasyonu nedenli başvuruların değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada yabancı cisim aspirasyonu şüphesi/şikayeti ile çocuk acil servise başvuran pediatrik hastaların demografik ve klinik özelliklerinin, laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarının, tedavi ve sonlanımlarının dosya kayıtları üzerinden geriye dönük olarak değerlendirilmesi amaçlandı. İkincil olarak izlemde bronkoskopi yapılan ve yapılmayan grupların özelliklerinin (yaş, cinsiyet, klinik bulgular, laboratuvar incelemeleri, görüntüleme sonuçları) irdelenmesiyle bronkoskopi gerekliliği açısından anlamlı ön gördürücü olabilecek kriterlerin tartışılması planlandı. Yöntem: Haziran 2019-2024 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk acil servise başvuran, T17 ve alt başlıkları (solunum yolunda yabancı cisim) ICD-10 tanı kodu atanmış pediatrik hastalar taranmıştır. Oluşturulan veri toplama formu ile hastanın dosya numarası, yaşı, cinsiyeti, ay ve yıl olarak başvuru tarihi, başvuru günü, şikayeti, başvuruya kadar geçen süre, başvuru türü ve şekli, olayın nerede olduğu, hastanın kim tarafından getirildiği, özgeçmiş ve soy geçmiş bilgileri, acil başvuru triaj kodu, vital bulguları (ateş, solunum sayısı, kalp hızı, bilinç (AVPU) ve SpO2) ve patoloji olup olmadığı, solunumsal ve diğer patolojik FM bulguları, solunumsal tedavi gerekip gerekmediği, patolojik LAB bulguları, patolojik görüntüleme bulguları, klinik karar, bronkoskopi yapılıp yapılmadığı, sonucunda YC saptanıp saptanmadığı, saptandı ise solunum sisteminin hangi bölgesinde olduğu, gelişen komplikasyonlar, sonucunda antibiyotik tedavi alıp almadığı ve hasta sonlanım bilgileri alınmıştır. Toplanan bu veriler çalışma amacı doğrultusunda istatistiksel açıdan incelenmiştir. Bulgular: Süre dahilinde kriterlere uyan toplam 775 başvuru görülmüş, bu hastaların %47'si erkek, %53'ü kız cinsiyette ve toplam başvurunun büyük bölümünü (%28) literatür aksine bir yaş altı hastaların oluşturduğu görüldü. Toplam 125 hastaya bronkoskopi yapıldığı bunlardan 81 tanesinde (%64.8) YC saptandığı, 44 tanesinde (%35.2) saptanmadığı görüldü. Bronkoskopi sonucu YC saptanan hastaların yine literatürün aksine %64.2 oranla bir yaş altında olduğu ve 1-2 yaş arası hastaların %18.5 oranında olduğu saptandı. Yıl ve ay bazında değerlendirildiğinde 2022 yılında bronkoskopi pozitiflik oranı (%29.6) fazla, 2023 yılında negatiflik oranı (%36.4) fazla olarak saptandı, mayıs ve haziran aylarında negatiflik oranı (%15.9'ar) fazla ve pozitiflik oranları düşük (%4.9 ve %2.5) saptandı. COVİD öncesi, süreci ve sonrasında bronkoskopi sonucuna etki edecek bulgu saptanmadı. Başvuru türü, şekli ve şikayetinin içeriği ve şikayetinin tek veya birden fazla olmasının bronkoskopi sonucu ile ilişkisi gözlenmedi. Psikomotor retardasyona sahip hastaların hiçbirinde bronkoskopi sonucunda YC saptanmadığı görüldü. Hastaların vital bulgularında patoloji olup, olmamasının ve vital değerlerinin bronkoskopi sonucu ile ilişkisi görülmedi. Solunum fizik muayenesinde patoloji olması durumu ve radyolojik incelemede patoloji olması durumu bronkoskopi sonucunda YC saptanan hastalarda daha fazla oranda görüldü ve bu iki bulgu istatistiksel olarak anlamlı saptandı(p = 0.001 ve p < 0.001). Muayenede pozitif vakalarda en sık solunum seslerinde azalma ve iki taraflı eşit olmayan solunum sesleri bulguları saptandı. İncelenen laboratuvar parametreleri ile bronkoskopi sonucu açısından anlamlı istatiksel durum görülmedi. Literatüre uyumlu şekilde YC'lerin en sık sağ ana bronş (%62.5) ve sol ana bronşta (%26.2) saptandığı görüldü. Toplam 125 bronkoskopiden sadece 3 tanesinde komplikasyon oluştuğu görüldü. Antibiyotik tedavi verilen hastaların YCA şüphesi sonrası başvuru sürelerinin verilmeyenlerden belirgin şekilde daha uzun olduğu saptandı. Bronkoskopi yapılan hastaların %90.3'ü servise, kalan kısmı ise YBÜ'ye yatırılarak takip edilmiştir. Ayrıca çalışmanın yapıldığı süre boyunca çocuk göğüs hastalıkları polikliniğinde YCA açısından şüpheli görülen dokuz hastanın dördünün solunum yollarında bronkoskopi ile YC saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda YCA şüphesiyle çocuk acil serviste değerlendirilen hastalarda solunum sisteminde patolojik fizik muayene bulguları olması ve radyolojik görüntülemelerinde patolojik bulgu saptanmasının hastanın solunum yollarında YC saptanma ihtimalini artırdığını ve bronkoskopi yapılması açısından ön gördürücü olabileceğini düşündürdü. Veri formundaki diğer parametrelerin YC öngörmeye yönelik etkisi saptanmadı. Bronkoskopi yapılmasını ön gördürecek sadece iki parametre saptanması nedenli çalışmamızda bir skorlama tablosu oluşturmak mümkün olmamıştır. Ayrıca bronkoskopi sonrası komplikasyon %2.4 oranında görülmüş olup, güvenli bir işlem olduğu görülmüştür. Sonuç olarak; YCA şüphesiyle bronkoskopi yapılması işlemi invaziv bir işlem ve anestezi gerektirmesi nedenli sadece gerekli durumlarda yapılmalıdır. Daha geniş hasta popülasyonları ve çoklu merkez değerlendirmelerinin ön gördürücü öneriler ve bu konuya yönelik skorlama sistemi oluşturma konusunda daha anlamlı veriler ortaya koyabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: Yabancı cisim aspirasyonu, Yabancı cisim, Bronkoskopi, Görüntüleme bulguları, Fizik muayene