Çocuk böbrek nakli alıcılarında kemik mineral bozukluğunun araştırılması

Amaç: Bu çalışmada çocuk böbrek nakilli hastalarda nakil sonrası kemik mineral bozukluğunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Nakil sonrası kemik mineral bozukluğu sıklığı ve şiddetini belirlemek, bu bozukluğa etki eden klinik, biyokimyasal ve tedaviye bağlı faktörleri ortaya koymak ve değiştirilebilir risk faktörlerini saptamak hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Nefroloji kliniğinde 2014 ile 2024 yılları arasında böbrek nakli yapılan 18 yaş altı, izlemde kemik mineral takibi yapılan 111 hasta dahil edildi. Hastaların demografik verileri, primer hastalık ve nakil özellikleri, antropometrik ölçümleri, laboratuar parametreleri, kullanılan tedavileri ve DEXA ile kemik mineral yoğunluğu ölçümleri retrospektif olarak değerlendirildi. Osteoporoz varlığı ve ilişkili risk faktörleri incelendi. Bulgular: Böbrek nakli sonrası DEXA ölçümleri vertebra boy yaşına göre değerlendirildiğinde, farklı zaman dilimlerinde osteoporoz sıklığı %22-29 arasında değiştiği görüldü. Vertebra kemik mineral yoğunluğu ölçümleri takvim yaşı referans alınarak değerlendirildiğinde ise osteoporoz sıklığının daha yüksek olduğu ve %36-%48 arasında değiştiği görüldü. Boy yaşına göre hesaplanan vertebra ve femur BMD SDS değerleri, takvim yaşına göre hesaplanan değerlere kıyasla her ölçüm döneminde daha yüksek bulundu (p<0,01) Hastaların nakil sırasındaki yaşı ve BMI SDS'si nakil sonrası osteoporoz için risk faktörü olarak saptandı (OR=1,106, p=0,049 ve OR=0,693 ve p=0,043); buna karşılık cinsiyet, diyaliz süresi, preemptif nakil, D vitamini düzeyi ve yüksek doz steroid kullanımı risk faktörü olarak saptanmadı. Vertebra BMD'nin boy yaşına göre değerlendirildiği ilk DEXA ölçümünde hastaların %22,8'inde osteoporoz, %25,7'sinde osteopeni izlendi. İlk ölçümde osteoporozu olup ikinci ölçümde gerileyen hastaların D vitamini ve kalsiyum desteği aldığı, ilk ölçümde osteopenisi olup ikinci ölçümde osteoporoza ilerleyen hastaların yüksek doz steroid kullandığı ve destek tedavilerini düzenli kullanmadığı görüldü. Sonuç: Böbrek nakli sonrası vertebra boy yaşına göre farklı dönemlerde osteoporoz sıklığının %22-29 arasında değiştiği görüldü. Hastaların nakil sırasındaki yaşı ve BMI SDS'nin nakil sonrası osteoporoz gelişimi ile ilişkili olduğu; cinsiyet, diyaliz süresi, preemptif nakil, D vitamini düzeyi ve yüksek doz steroid kullanımının osteoporoz ile ilişkili olmadığı saptandı. Nakil sonrası kemik mineral yoğunluğunun düzenli izlenmesi, osteoporozun erken tanınması ve ilerlemesinin önlenmesi açısından önemlidir.