Çocuk yoğun bakım ünitesinde bakım paketi uygulamasının tıbbi alet kaynaklı basınç yaralanmalarını önlemede etkisi

Çalışma, Braden QD Ölçeği'ni Türk toplumuna uyarlanması ve çocuk yoğun bakım ünitesinde bakım paketinin tıbbi alet kaynaklı basınç yaralanmalarını önlemede etkisinin belirlenmesi olmak üzere iki aşamada gerçekleştirildi. Çalışmanın birinci aşaması metodolojik ikinci aşaması ise randomize kontrollü olarak yapıldı. Çalışma Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir kadın doğum ve çocuk hastanesi ve bir eğitim araştırma hastanesinin çocuk yoğun bakım ünitelerinde yapıldı. Çalışmanın birinci aşaması çocuk yoğun bakım ve palyatif ünitelerine yatan 71 hasta ile gerçekleştirildi. Çalışmanın ikinci aşamasında Delphi Yöntemi ile tıbbi alet kaynaklı basınç yaralanmasını önlemeye yönelik kontrol listesi ile endotrekeal entübasyon tüpü, nazogastrik sonda ve saturasyon probu uygulamasına yönelik bakım paketi oluşturuldu. Örneklem sayısı; 10 çocuk hasta ile pilot çalışma yapılarak, birinci aşamada Türkçe'ye uyarlanan Braden QD-T puan ortalaması, Cohen d etki büyüklüğü 0.6, tip I hata %5 ve en az %80 power için her bir grupta 35 deney, 35 kontrol 1 olmak üzere 70 çocuk hasta olarak hesaplandı.Başka bir ünitede kontrol 2 grubu için 24 çocuk hasta alındı. Hangi çocuğun hangi grupta olacağı basit rastgele randominazasyon yöntemi ile belirlendi. Çalışmada SPSS (Statistical Package for Social Siences) 25.0, Lisrel 8.80 ve MedCalc istatistik paket programları kullanıldı. Braden QD Ölçeği'nin geçerliği için Kapsam Geçerlilik İndeksi (KGİ), Kaiser Mayer Olkin (KMO), Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uyum indeksleri, güvenirliği için Cronbach Alfa Katsayısı, İnter Class Corelasyon (ICC) ve Receiver Operating Characteristic (ROC) eğrisi analizlerine bakıldı. Çalışmanın ikinci bölümünde Student's t testi, Ki-Kare test, Repetad Anova, Mann Withney U testleri yapıldı. Çalışmanın birinci bölümünde ki çocuk hastaların %54.9'nun kadın ve yaş ortalamasının 3.281±3.131 yıl olduğu belirlendi. Ölçek geçerlik analizleri; KMO: 0.619, ꭕ2: 1652.286, X2/serbestlik derecesi: 15.47/14=1.11, p:0.347, GFI:0.96, AGFI:0.93, CFI:0.95, NFI:0.82, NNFI:0.93, RMR:0.013, SRMR:0.069, RMSEA:0.031 olarak saptandı. Güvenirlik analizleri ölçeğin maddelerinin Cronbach Alfa değeri 0.861 ile 0.879, ölçeğin toplam Cronbach Alfa değeri 0.878, gözlemcilerin ilk ve ikinci değerlendirmedeki puan ortalamaları arasındaki sınıf içi korelasyon katsayısı 0.979 ile 1.000, gözlemciler arasında sınıf içi korelasyon katsayısı 0.661 ile 0.984 arasında ve istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Braden QD-T 1,000'lik bir Area Under the Curve (AUC) (%95 GA; 0.94-1.00) ile tıbbi alet kaynaklı basınç yaralanmalarını kestirmede mükemmel düzeyde başarı gösterdiği belirlendi. Ölçeğin toplam puanı için Kesme Değeri 12.00 olarak bulundu. (Duyarlılık= %100.00 (%95 GA; 0.76-1.00); Özgüllük= %100.00 (%95 GA (93.6-100.00) olarak saptandı. Çalışmanın ikinci aşamasında çocukların yaş ortalaması girişim grubunda 2.9±2.5 yıl, kontrol 1 grubunda 3,4±2,7 yıl ve kontrol 2 grubunda 3,3±2,9 olarak bulundu. Girişim grubundaki çocuklarda tıbbi alet kaynaklı basınç yaralanma sayısının 7. günde 3, 14. günde 4 olduğu gözlendi. Kontrol 1 grubunda ise bu sayıların 7. günde 7, 14.günde 14 ve kontrol 2 grubunda 7. günde 5, 14.günde 10 olduğu belirlendi. Braden QD-T Ölçeği'nin Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bir risk değerlendirme aracı olduğu belirlendi. Bakım paketinin tıbbi alet kaynaklı basınç yaralanmalarını önlenmesinde etkili olduğu görüldü.