Çocuklarını spora yönlendiren anne ve babaların beklentileri

YÜKSEK L SANS TEZ ÖZETÇOCUKLARINI SPORA YÖNLEND REN ANNE VE BABALARINBEKLENT LERVeli KESK NBeden Eğitimi ve Spor Anabilim DalıAfyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri EnstitüsüOcak 2006Danışman: Yrd. Doç Dr. Yücel OCAKBu çalışma ile Antalya, Eskişehir, Burdur ve Afyonkarahisar'da ikamet edenailelerin çocuklarını spora yönlendirmelerindeki, beklentilerinin belirlenmesiamaçlanmıştır.Her anne ve baba çocuğunu sağlıklı, mutlu, çevresiyle uyumlu vesorumluluklarını bilen bireyler olarak yetiştirmek ister. Spor, sağlıklı bir kuşağınyetiştirilmesinde ana eğitim aracıdır. Çocukların, refahı ve mutluluğu bir bakımabeden ve ruh sağlığının tam ve devamlı olmasına bağlıdır. Çocukta beden ve ruhsağlığının dengeli bir şekilde gelişmesinde sporun yeri büyüktür.Ülkemizde yapılan çalışmalar genel olarak çocuğun spora yönelmesindeetkisi olan (aile, sosyal çevre, arkadaş vb.) öğeleri araştırmışlardır. Ayrıca, sporunçocuğun sosyalleşmesinde, toplumsallaşmasında, stresle başa çıkabilmesinde veorganizma üzerindeki etkilerini incelemişlerdir. Bu çalışmada çocukların sporayönlenmesinde veya yönlendirilmesinde önemli bir etken olan ailelerin ne gibibeklentiler içerisinde olduklarını tespit etme noktasında önemlidir.Araştırmanın evrenini 2005 yılında Antalya, Eskişehir, Burdur veAfyonkarahisar illerinde çocuklarını spora yönlendiren veliler oluşturmaktadır.Araştırmanın örneklemini ise Antalya, Eskişehir ve Burdur Gençlik ve Spor lMüdürlüklerinin açmış oldukları yaz kurslarındaki ve çeşitli branşlarda faaliyetgösteren 300 öğrenci velisiyle Afyon ile Burdur ili Merkezilerindeki okullardanrasgele seçilen ve okul takımlarında görev alan 146 öğrenci velisi olmak üzeretoplam 446 veli oluşturmaktadır.Araştırmaya katılan %62,6'sı erkek (n:279) ve %37,4'ü bayan (n:167) veliye35 sorudan oluşan anket formu uygulanmıştır. Anketlerin değerlendirilmesi, SPSS11,01 paket programında frekans, yüzde (%) dağılımı ile ilişkilendirmede ki-kare(x2) analizi yapılmış, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir.Çocuklarını spora yönlendiren ailelerin eğitim seviyeleri %33,2 ile lisemezunu olarak yoğunluk göstermektedir. Ailelerin aylık kazançları incelendiğinde,%31,2 oranında 500-750 YTL aralığında orta ve dar gelirli ailelerden oluşmaktadır.Velilerin yaş grupları dikkate alındığında ise %50,9 oranında 30-39 yaş aralığındayoğunluk göstermektedir.Araştırmaya katılan erkeklerin %87,4'ü, bayanların ise %86,8'i çocuklarınınserbest zamanlarını sporla geçirmelerini istemektedirler. Velilerin eğitim seviyeleridikkate alındığında ise lisansüstü eğitim yapış olanların tamamı (%100) çocuklarınınserbest zamanlarını sporla geçirmelerini isterken, diğer eğitim seviyelerine göreistatistiksel olarak 0,05 seviyesinde anlamlılık ifade etmektedir (P<0,05).Bu çalışmada erkekler %91,4, bayanlar ise %88 oranında çocuklarınınfiziksel ve fizyolojik gelişimine sporun olumlu katkısı olacağını ifade etmektedirler.Yine erkekler %73,9, bayanlar ise %69,4 oranlarında çocuklarının sportifetkinliklerle dengeli beslenme alışkanlığı kazanacağını belirtmişlerdir.Çocuklarını spora yönlendiren ailelerin ergenlik döneminde daha dengeli birruhsal gelişim geçireceği düşüncesine kesinlikle katılan erkekler %37,6 ve bayanlarise %27,5 oranlarındadır. Bu oran istatistiksel olarak 0,05 düzeyinde anlamlılık ifadeetmektedir (P<0,05).Ailelerin eğitim seviyeleri dikkate alındığında, erkekler %86, bayanlar ise%87,4 oranlarında çocuklarının sporla sosyal çevre kazanacağını ifade etmişlerdir.Çocukların spora yönlendirilmesinde aile faktörünün spor branşınıbelirlenmesindeki etkisi incelendiğinde erkekler %12,5 oranında, bayanlar ise %9oranında etkili olmaktadır. Anne ve baba arasındaki bu fark istatistiksel olarak 0,05düzeyinde anlamlılık ifade etmektedir (P<0,05).Ayrıca velilerden erkekler %24,4 ve bayanlar %12 oranında çocuklarınımaddi kazanç sağlamak için spora yönlendirdiklerini belirtmişlerdir. Bu durumistatistiksel olarak 0,05 düzeyinde anlamlılık ifade etmektedir (P<0,05).Aylık kazançları 250-500 YTL aralığında olan aileler %29,2 oranında diğergelir guruplarına göre, çocuklarını maddi kazanç sağlamak için sporayönlendirdiklerini belirtmişlerdir. Bu durum 0,05 düzeyinde anlamlılık ifadeetmektedir (P<0,05).Yine ailelerin eğitim seviyeleri dikkate alındığında ilkokul mezunu olanailelerin %30,7'si diğer eğitim seviyelerindeki ailelere göre, çocuklarını maddikazanç sağlamak için spora yönlendirdiklerini belirtmişlerdir.Sonuç olarak, ailelerin sporla çocuklarının bedenen, ruhen ve sosyal yöndendaha dengeli bir gelişim geçirecekleri konusundaki görüşleri paralellikgöstermektedir. Çalışmaya katılan eğitim seviyesi düşük ve dar gelirli aileler,çocuklarının branşlarını kendileri belirlerken ileride çok kazanma ve ünlü birersporcu olmalarını istemektedirler. Bu onların gelecekte statü atlayarak sosyo-ekonomik durumlarını çocukları aracılığı ile düzeltme arzusunda olduklarıyla ifadeedilebilir.Çocukların bir spor branşına başlamadan önce mutlaka doktor kontrolündengeçirmelidir. Çocukların yönelecekleri spor branşını kendilerinin belirlemesinemüsaade edilmeli ve sportif ortamda yalnız bırakılmayıp velileri tarafındandesteklenmeleri aile içinde güveni ve iletişimi artıracaktır. Spordan maddi kazançbeklentisiyle büyük spor kulüplerinde yapılan elemelerde, aileler çocuklarınpsikolojik yapılarının olumsuz etkilenebileceğini göz önünde bulundurmalıdırlar.Anahtar Kelimeler:1.Spor2.Aile3.Çocuk4.Beklentiler.