Çocukluk çağı ilk idrar yolu enfeksiyonunda ultrasonografi sonuçları: Hangi yaş grubu taranmalıdır?

Amaç: İdrar yolu enfeksiyonu (İYE) çocukluk döneminde en sık saptanan enfeksiyonlardan biri olup hipertansiyon ve böbrek yetmezliğine neden olabileceği için çok önemlidir. İYE altta yatan böbrek ve üriner sistem yollarının konjenital anomalilerinin ilk işareti olabilir. Renal ultrasonografi (US) invaziv olmaması, maliyetinin ve radyasyonun düşük olması nedeniyle, üriner sistemin yapısal anomalilerini saptamada ideal bir görüntüleme yöntemi olmasına rağmen, ilk İYE de hangi yaş grubunda renal US çekilmesi gerektiği konusunda hala bir fikir birliği yoktur. Çalışmamızın amacı 0-18 yaş arası ilk kez İYE geçiren çocuklarda, üriner sistem anomali sıklığını saptayıp, hangi hasta grubunun üriner US ile taranması gerektiği konusunda bir sonuca varmaktır. Gereç ve yöntem: Çalışmamız Adıyaman Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda geriye dönük olarak gerçekleştirildi. Çalışmada Ocak 2017-Eylül 2019 tarihleri arasında Adıyaman Eğitim Araştırma Hastanesi çocuk sağlığı ve hastalıkları servisinde ilk kez İYE tanısı alan 0-18 yaş grubu toplam 247 çocuk hastaya ait yaş, cinsiyet, idrar kültürü, tam idrar analizi, tam kan sayımı, üre, kreatinin, C-reaktif protein,renal US, yapılmışsa Teknesyum-99m dimerkapto süksinik asit sintigrafisi (DMSA) Teknisyum-99 dietilentriaminpentaasetik asit (DTPA) sintigrafisi, voidingsistoüretrografi (VCUG) sonuçları ile ailede böbrek anomalisi öyküsü geriye dönük olarak incelendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların %57,5'i kız ve %42,5'i erkek idi. En sık başvuru nedeninin ateş ve huzursuzluk birlikteliği olduğu görülürken yaş arttıkça İYE olgularında ateş yakınması ile başvuru sıklığının arttığı gözlendi. İdrar kültüründe en çok üreyen mikroorganizma E. Coli ve ikinci sıklıkta Klebsiella pneumonia idi. 0-6 ay grubunda E. Coli dışı mikroorganizma sıklığı fazla iken yaş ilerledikçe E. Coli sıklığının arttığı gözlendi. İlk kez İYE geçiren 247 hastaya yapılan US'lerin % 35,6'sında anomali saptandı. En sık saptanan anomali hidronefroz idi. Hidronefroz olgularının % 84,6'sı tek taraflı iken % 15,4'ü çift taraflı idi. Hidronefrozun 0-6 ay grubunda daha çok sol böbrekte, sonraki yaş gruplarında ise daha çok sağ böbrekte olduğu gözlendi. US'de anomali saptanan hastaların %62,5'inde etken patojen olarak E. Coli saptandı. Çok yönlü regresyon analizinde, 0-5 yaş grubunda US'de anomali saptanmasının ciddi üriner sistem patolojilerini öngörmede bağımsız bir belirteç olduğu saptandı (OR: 8,312, %95CI 3,504 – 19,718, P<0,001). Ultrasonografik anomalilerin yaş gruplarına göre ciddi üriner sistem patolojilerini öngörmedeki duyarlılık ve özgüllükleri, sırasıyla 0-6 ay grubunda %63,64 ve %77,14, 6-24 ay grubunda %83,33 ve %84,62 ve 2-5 yaş grubunda %80,00 ve %82,93 idi. Sonuç: Çalışmamızda 0-5 yaş grubunda US'de anomali saptanmasının ciddi üriner sistem patolojilerini öngörmede bağımsız bir belirteç olduğu saptandı. Bu sonuçlara dayanarak 5 yaşın altında ilk defa İYE geçiren çocuklarda rutin US taraması yapılmasının faydalı olacağını düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: İdrar yolu enfeksiyonu, ultrasonografi, anomali, hidronefroz