Çok düşük doğum ağırlıklı preterm bebeklerin taburculuk sonrası büyümeleri

ÇDDA'lı bebekler büyümeleri ve gelişmelerine rağmen 2 yaş değerlendirmesinde büyük bir oranının term yaşıtlarına göre büyümeleri geri kalmıştır. Bu bebeklerde morbidite ve mortaliteyi önlemek için uygun zamanda doğum öncesi konsültasyon, erken postnatal beslenme, daha sonraki beslenme, büyüme ve gelişiminin hassasiyetle takip edilmesi çok önemlidir. Bu çalışmada, çok düşük doğum ağırlıklı (ÇDDA) preterm bebeklerin düzeltilmiş 2. yaşına kadar olan büyüme özelliklerinin araştırılması, büyümeyi yakalama zamanı ve büyümeye etki eden faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinden taburcu olan ve taburculuk sonrasında Yenidoğan Polikliniğinde izlenen doğum ağırlığı 1500 gr ve altı olan 77 preterm bebek dahil edildi. Dosya kayıtlarından olguların demografik bilgileri, obstetrik özgeçmişi, prenatal, natal ve postnatal klinik özellikleri, hastanede izlem süresi, bu sürede geçirdiği morbiditeler, mekanik ventilasyon (MV) süresi, düzeltilmiş 2. yaşına kadar olan ağırlık, boy ve baş çevrelerini içeren büyüme verileri retrospektif tarama yapılarak değerlendirildi. Doğumdaki ve taburculuktaki büyüme verileri Fentonun prematüre bebekler için büyüme eğrileri referans alınarak değerlendirildi. Büyüme verileri olguların düzeltilmiş yaşlarına göre değerlendirildi. 40. GH-6.-12.-18. ve -24. aylardaki büyüme verileri Türk çocukları için düzeltilmiş büyüme persentil eğrileri ve Z skorlama sistemi ile değerlendirildi. Büyümeyi yakalama yaşa göre ağırlık, boy, baş çevresinin -2 SDS ve üzerinde devam etmeye başladığı ay olarak kabul edildi. İstatistiksel değerlendirme Shapiro-Wilk testi ve Mardia; (Dornik and Hansen omnibüs) testi, Leneve testi, Paired-Samples T test, General Linear Model-Repeated Anova (Post Hoc analizi için Bonferroni), Pearson Correlation ve Spearman's rho testleri ile yapıldı. Çalışmaya alınan ÇDDA 77 olgunun %51'i erkekti ve %83'ü AGA, %12'si SGA, %5'i LGA bebek idi. Ortalama yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatış süresi 41,5±19,94 gün olan olguların %79,2'sine RDS, %7,8'ine BPD, %26'sına PDA, %44,2'sine sepsis, %5'ine evre 2 NEK tanısı konulmuştu. Olguların %9'u üç günden fazla steroid tedavisi almıştı. Doğumdaki boy, ağırlık ve baş çevresi persentil ortalamaları taburculuktaki ortalama değerlerinden anlamlı derecede daha büyüktü (P<0,001). 40. GH, 6. ay, 12. ay, 18. ay ve 24. ay ağırlık, boy ve baş çevresi SDS'leri ile taburculuktaki ağırlık ve baş çevresi persentili arasında anlamlı pozitif bağıntı saptandı (p<0.005). İzlemdeki büyüme verileri ile taburculuk gebelik haftası arasında istatistiksel olarak negatif bağıntı saptandı (p<0,05). Ağırlık, boy ve baş çevresi aylık SDS'lerinin cinsiyet göre dağılımları değerlendirildiğinde anlamlı fark saptanmadı (p=0.117). Aylara göre ağırlık, boy ve baş çevresi SDS'leri değerlendirildiğinde 40. gestasyon haftası ile 6. ay arasında SDS kaybının arttığı, 6. ayda en düşük değerine ulaştığı ve sonrasında ise SDS artışının olduğu saptandı. ÇDDA bebeklerin %98,7'si düzeltilmiş 2. yaşında ağırlık, boy ve baş çevresinde büyümeyi yakalamakla birlikte her 3 büyüme parametresinin SD değerleri düşük saptandı. Olguların 40. GH, 6. ay, 12. ay ve 18. ayda ağırlık ve boya göre baş çevresinin büyümeyi yakalama oranının daha düşük olduğu saptandı. BPD, kanıtlanmış sepsis, RDS, üç günden fazla steroid tedavisinin somatik büyümeyi etkilediği saptandı. PDA ve ibuprofen tedavisinin baş çevresi üzerine sınırda anlamlı etkili olduğu saptandı. AGA ve SGA bebeklerin düzeltilmiş 2. yaşındaki büyümeyi yakalama verileri arasında fark yoktu. Fakat SGA olguların izlemlerinde büyümeyi yakalama yüzdesi AGA bebeklerden istatistiksel olarak anlamlı düşüktü. Simetrik SGA'lı 1 bebek (%1,3) tüm büyüme parametrelerinde (ağırlık, boy ve baş çevresi) büyümeyi yakalayamadı. Çalışmamızın sonucunda düzeltilmiş yaş 6. ayına kadar büyüme SD değerlerinde azalma saptanması bu dönemde ÇDDA bebeklerin büyüme verileri açısından yakından izlenerek uygun beslenme ve tedavi desteği için geç kalınmaması gerektiğini göstermektedir. Baş çevresi takibinin hem nöromotor gelişimin hem de somatik büyümenin takibinde önemli bir parametre olduğu görülmektedir. YYBÜ'de yatarken özellikle baş çevresi olmak üzere büyüme parametrelerinin sürekli izlenerek gerekli destek tedavisinin yapılmasının preterm bebeklerin ileri dönemdeki somatik büyümeleri üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. BPD, kanıtlanmış sepsis, RDS, üç günden fazla steroid tedavisinin, PDA ve ibuprofen tedavisinin somatik büyümeyi etkilediği görülmektedir. AGA ve SGA bebeklerin düzeltilmiş 2. yaşındaki büyümeyi yakalama verileri arasında fark olmadığı ancak SGA olguların izlemlerinde büyümeyi yakalama yüzdesinin AGA bebeklerden daha düşük olduğu görülmektedir. Bu konuda daha net çıkarımlar ve önerilerin yapılabilmesi için geniş popülasyonlu ve uzun dönem sonuçları içeren çalışmalara gereksinim vardır.