Çok kriterli karar verme tekniklerine dayalı yeni bir kent dijitalleşme endeks hesaplama modeli önerisi: Türkiye uygulaması

Yeni mobil ve dijital teknolojiler dijital nesnelerle bütünleşerek kentlerin Dijital Dönüşümünü ve Akıllı Kent haline gelmesini sağlamaya başlamışlardır. Bu yüzden "Kentlerin Dijitalleşme Endeksini ölçmek için yeni bir Hesaplama Modeli geliştirmek ve bu model yardımıyla kentlerin farklı Dijital Dönüşüm sıralamasını değerlendirmek" araştırmanın amacı olarak belirlenmiştir. Bu amaçla kaynak taraması, bilgi formları ve mülakatlar vasıtasıyla kentlerin Dijital Dönüşümü ile Akıllanmasını etkileyen boyutlar, Kritik Başarı Faktörleri (KBF) ve göstergeler belirlenmiştir. Kentlerin Dijitalleştirilmesini etkileyen gösterge verileri belediye, TSO, Türk Telekom, Emniyet Müdürlüğü, SGK, MEB, kaymakamlık ve ulusal istatistik kurumlarından (TUİK, BTK, TİM, TOBB vs.) toplanmıştır. Toplanan verilerden KBF bazında farklı Kent Dijitalleşme Haritaları (KDH) çıkarılmıştır. Bu haritalardaki alanlar ile ağırlıklı ve ağırlıksız Kent Dijitalleşme Endeksleri (KDE) "Satyam" tekniği ile belirlenmiştir. Belirlenen bu KDE değerleriyle kentler kendi aralarında sıralanmıştır. Farklı kent sıralamaları da TOPSIS tekniği ile bütünleşik bir sıralamaya getirilmiştir. Ağırlıklı KDE'lerin hesaplanmasında kullanılan gösterge ağırlıklarının hesaplanmasında "Kategorik Değer Seçme", KBF ağırlık yüzdelerinin hesaplanmasında "SWARA", boyut ağırlık yüzdelerinin hesaplanmasında "AHP" tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonunda Zonguldak ilindeki sekiz ilçenin ve 81 il merkezinin Dijital Dönüşüm sıralamaları il ve ilçe bazında ayrı ayrı belirlenmiştir. Oluşan sıralama tablosunda her il ve ilçenin farklı ağırlıklı ve ağırlıksız KDE'lere sahip olduğu görülmüştür. Kentlerde kullanılan AK uygulamaları ile internet ve üniversitelerle ilgili göstergelerin KDE sıralamalarını önemli oranda etkilediği kent sıralamalarında görülmüştür. KDE sıralaması ve KDH'lar, kentlerin Dijital Dönüşüm seviyesini yöneticilere göstererek kentin Dijital Dönüşümü ve Akıllanması için gerekli strateji ve politikaların belirlenmesine ve planların yapılmasına yardım edebilir. Bu sayede kent kaynaklarının daha etkin, sürdürülebilir ve verimli şekilde kullanılmaları sağlanabilir. Araştırmanın en önemli sonucu araştırmada SWARA, AHP, TOPSIS, Kategorik Değer Seçme ve Satyam KDE Hesaplama Teknikleri gibi Çok Kriterli Karar Verme tekniklerinin entegre bir şekilde kullanılarak yeni bir Kent Dijitalleşme Endeks hesaplama modelinin literatüre sunulması olarak ifade edilebilir..