Mimari tasarım sürecinde iletişim dinamikleri: Disiplinlerarası öğrenci atölyesi deneyimi üzerine bir vaka çalışması

Mimari tasarım süreci farklı paydaşlarla bir arada çalışmayı gerektiren bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır. Modern dünyanın gereklilikleri, teknolojik ve hızlı üretim beklentisi disiplinlerarası çalışma ortamlarını gerekli kılmaktadır. Disiplinler arası iş birliliği, farklı disiplinlerden gelen bireylerin perspektiflerini ve bilgi birikimlerini bir araya getirerek daha kapsamlı ve etkili tasarım çözümleri üretir. Mimarlık eğitiminde disiplinlerarası ortamların yer almasının önemine dikkat çekilmektedir. Ancak literatürde mimarlık eğitiminde disiplinler arası ortamlarla ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde iletişimin önemi ve gerekliliği üzerine durulsa da iletişim dinamiklerini inceleyen çalışmalar konusunda bir boşluk olduğu görülmektedir. Bu sebeple bu çalışma mimarlık eğitimine disiplinlerarası ortamların entegre edilmesi için iletişim dinamiklerini çatışma anları üzerinden inceleyerek literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu tez, disiplinlerarası ortamlardaki iletişim dinamiklerini incelemek için iki farklı disiplinlerarası öğrenci çalıştayı verilerine odaklanır. Ana hedef, mimarlık öğrencilerinin disiplinlerarası projelerde karşılaşılaşabilecekleri iletişim zorluklarına etkili bir şekilde yaklaşmalarını sağlayan dinamikleri belirlemektir. Bu sebeple öncelikle grup içi etkileşim ve dinamikleri analiz eder. İletişim dinamiklerinin analizi gözlem notları, çalıştay sırasında alınan video kayıtlarının tekrar izlenerek tutulan notlar ve çalıştay sonrası çatışma anları olarak belirlenen bazı kesitlerin katılımcılara izletilerek görüşlerinin alındığı birebir görüşme verilerine dayanır. Tüm süreç içerisindeki çatışma ve çatışma yöntemlerinin, çözüm yaklaşımlarının, bilişsel ve etkileşimsel sebeplere dayandığını öne sürer. Bu çatışma dinamikleri, çözüm stratejileri ve çözülemeyen çatışmaların dinamikleri analiz edilerek gruplandırılır. Bu çalışma, iletişim süreçlerini çatışma anları üzerinden analiz etmeye ve bu çatışmaların çözüm dinamiklerini incelemeye odaklanmaktadır. İletişim dinamiklerinin bütüncül olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymakta ve bu doğrultuda, sözlü ve sözlü olmayan iletişim unsurlarını ortaya çıkarmak amacıyla konuşma analizinden elde edilen analitik araçlardan yararlanılarak çok modlu söylem analizi yöntemi kullanılmaktadır. Bulgular, çatışma yönetiminin çatışmanın doğasına bağlı olarak farklı etkiler yarattığını göstermektedir. Çatışmaların disiplin perspektif farklılıkları, teknik bilgi eksikliği, kişisel farklılıklar gibi bilişsel sebeplerin yanı sıra, söz kesme, sessizlik, aktif dinleme eksikliği, mimikler ve beden dili gibi etkileşimsel sebeplerle, çok katmanlı etkenlerden kaynaklandığını göstermektedir. Bu çatışmalar, kimi zaman öğrenme ve ortak anlam üretimi için bir zemin oluştururken, kimi zaman da çözüm üretilemeyen tıkanmalarla sonuçlanmaktadır. Çatışmaların çözülememesinin sebeplerinin tamamında etkileşimsel sebeplerin olduğunu ortaya koymakta ve iletişim dinamiklerini incelemektedir. İletişim dinamiklerinin kapsamlı analizi, disiplinlerarası ortamlarda ortak anlayışın sağlanabilmesi için sözlü ve sözlü olmayan iletişimi birlikte ele alan bütüncül yaklaşımların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Buna göre konuşmalar sırasında sıra almak için bir geçiş yeri arama, çakışmaların yönetilmesindeki iletişim yaklaşımları, sessizlik süresinin yönetilmesi, konuşma sırasına yaklaşımlar, ses tonu gibi sözel iletişim unsurlar ile modelite kullanımları, çatışma anlarındaki jest, mimik ve beden dili yaklaşımları gibi sözlü olmayan iletişimlerin çatışma yönetimlerindeki etkinliği ortaya konmaktadır. Bu doğrultuda, mimarlık öğrencilerinin sözlü ve sözlü olmayan iletişim yetkinliklerinin geliştirilebilmesine yönelik önerilere kısaca yer verilmiştir.