Stokastik doğal gaz tüketim modellerinin kıyaslanması: Türkiye üzerine bir uygulama

Bu tezde, sürekli stokastik modeller aracılığıyla, doğal gaz tüketiminin dinamik davranışı modellenmektedir. Burada, kesikli modellerin aksine, sürekli modellerin sahip olduğu belirli avantajların modelleme sürecine dahil edilmesi hedeflenmektedir. Sürüklenme ve volatilite terimleri için çok sayıda seçenek sunmaları ve herhangi bir tahmin periyodu için geçerli olabilecek olan analitik çözümler önermelerinin yanı sıra, sürekli modeller, yüksek frekanslarda daha güvenilir tahmin yapılmasını kolaylaştırdıklarından, koşullu yükümlülüklerin fiyatlanmasında da kullanılabilmektedirler. Ayrıca, tüketici başına düşen doğal gaz tüketim serisinin durağanlık, ortalamaya dönme, yüksek mevsimsellik etkisi ve serisel korelasyon içerdiği de gösterilmiştir. Gözlemlenen empirik özellikleri dahil edecek şekilde, ortalamaya dönmeli bir stokastik süreç ile stokastik Gompertz difüzyon modelleri önerilmekte ve İstanbul'a ait olan günlük doğal gaz tüketim verilerine uygulanmaktadırlar. Farklı tahmin periyotları için gerçekleştirilen geriye dönük testler aracılığıyla yapılan kıyaslamalarda, ortalamaya dönmeli stokastik sürecin, stokastik Gompertz difüzyon modeline göre, daha avantajlı olduğu sonucuna varılmıştır. Burada incelenen modellerin, fiyatlama aşamasındaki olası sonuçlarını gözlemleyebilmek adına, iki örnek sözleşmenin fiyatlaması gerçekleştirilmiş ve modellere göre sonuçların çok değişken olduğu görülmüştür. Buna dayanarak, fiyatlama aşamasındaki model seçiminin çok önemli olacağı sonucuna varılmıştır.