Medenî usûl hukukunda hayatın olağan akışı kavramı

Hayatın olağan akışı kavramı, değerlendirme yaparken veya tahminde bulunurken yahut bir olayı kavramaya çalışırken başvurulan bir ölçü olarak karşımıza çıkar. Günlük dilde olduğu gibi, hukukta da giderek artan bir kullanım söz konusudur. Ancak bu durum, hukukta yeni bir kavram olduğu anlamına gelmez. Zira şimdiye kadar farklı isimlendirmeler altında, değerlendirme ve muhakeme süreçlerinde bir kriter olarak kullanılagelen bazı ifadeler, hayatın olağan akışı kavramına işaret eder. Buna göre, hayatın olağan akışı kavramı; hayat tecrübeleri, mantık kuralları ve hatta bilimsel nitelikteki bilgilerle şekillenen tipik, olağan, alışılmış bir akış veya silsileyi ifade eder. Vakıaların tespiti, tespit edilen vakıaların hukukî olarak vasıflandırılması ve hukukî sonucun belirlenmesi olmak üzere çeşitli aşamalarda, hâkim, değerlendirme yapmak durumunda kalabilir. İşte, hâkim tarafından değerlendirme yapılırken başvurulan ölçütlerden biri de hayatın olağan akışıdır. Ancak yargı kararlarına bakıldığında söz konusu kavramın, ispatta çok daha yoğun bir kullanımı olduğu görülür. Zira bir delilin güvenilirliğinin ortaya konulması, bir vakıanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin veya iddia edildiği gibi gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti, mevcut veya ispat edilen bir vakıanın ayrı/bağımsız bir vakıa açısından değeri gibi hususlarda hayatın olağan akışı kavramına sıklıkla başvurulmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada; hayatın olağan akışı kavramına dair genel açıklamalar yapıldıktan sonra, kavramın ispattaki yeri, ispatın temel kavramları ile olan ilişkisi ve delillerin değerlendirilmesinde ne gibi bir işlev üstlendiği açıklanmaya çalışılmıştır.