İşbirliği ya da dışlama? Sivil toplumun liberal değerler ve ikili karşıtlıkların ötesinde yeniden kavramsallaştırılması: Türkiye'deki 'İslam vs. eşcinsellik' tartışması

Bu çalışmanın temel argümanı, sivil toplumu demokratik değerlerin, eşitliğin, çoğulculuğun ve işbirliğinin yeşerdiği bir alan olarak idealize eden liberal geleneğin, sivil toplumun karmaşık dinamiklerini ve içsel çelişkilerini yorumlamakta yetersiz kaldığıdır. Bunu destekleyecek şekilde, eski Kadın ve Aile Bakanı'nın ayrımcı ?eşcinsellik bir hastalıktır? açıklaması ve tartışmanın, İslami sivil toplum örgütlerinin ve Müslüman köşe yazarlarının müdahalesiyle, bir ?İslam vs. eşcinsellik? tartışmasına dönüşmesi, sivil toplum aktörlerinin ne kimliklerinin ne de pratiklerinin sabit ve önceden belirlenmiş olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bunlar daha ziyade bağlam ve aktörle birlikte değişiklik gösterir. Bu tartışmanın ışık tuttuğu bir diğer unsur da iktidar ilişkilerinin sivil toplum açısından oynadığı merkezi roldür. Foucault'nun da iddia ettiği gibi İktidar önceden belirlenmiş kurumlara, gruplara ya da bireylere ait değildir; sosyal olanın her açısında bulunur. Dolayısıyla, liberal düşünürlerin öne sürdüğünün aksine, yöneten (devlet) ve yönetilen (sivil toplum) arasında temel bir ayrım ve karşıtlık bulunmamaktadır. Bağlama göre, aradaki ayrım bulanıklaşabilir ve sivil toplumun aktörleri, öznellikleri benzer söylemsel formasyonlar tarafından kurulduğundan, ayrımcı devletle işbirliği içine girebilirler. Sonuç olarak, sivil toplum nosyonu, iktidar ilişkilerini ve öznelliklerin müzakere edilebilirliğini ortaya çıkartacak biçimde, yeniden kavramsallaştırılmalıdır.