Birlikte ebeveynlik ilişkisi ve ergenlerde psikolojik semptomların şiddeti: Duygusal güvenlik teorisi kapsamında kuramsal bir çerçeve

Bu çalışma, birlikte ebeveynlik ilişkisinin belirli boyutları ile ergenlerdeki psikolojik semptomların şiddeti arasındaki ilişkiyi Duygusal Güvenlik Teorisi temelinde araştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla hem anne hem de babalar için aracı ve düzenleyici-aracı modelleri test edilmiştir. Aracı modellerde, birlikte ebeveynlik ilişkilerinin belirli boyutlarının, ergenlerin duygusal güvenlik algısını yordaması ve bu algının da ergenlerin psikolojik semptom şiddetini yordaması beklenmiştir. Düzenleyici-aracı modellerinde ise, birlikte ebeveynlik ilişkisinin ergenlerin duygusal güvenlik algıları aracılığıyla ergenlerdeki psikolojik belirtilerin şiddeti üzerindeki dolaylı etkisinin, ebeveynlerin duygusal erişilebilirlik düzeylerine göre farklılık göstereceği beklenmiştir. Çalışmanın örneklemini, 196 anne-ergen çifti ve 175 baba-ergen çifti oluşturmuştur. Ebeveynler, Birlikte Ebeveynlik Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri (KSE) ölçüm araçlarını doldururken, ergenler Duygusal Güvenlik Ölçeği Ebeveynlerin Duygusal Erişilebilirlik Ölçeği (EDEÖ) ve Kısa Semptom Envanteri (KSE) ölçüm araçlarını doldurmuştur. Aracı değişken analizi, birlikte ebeveynlik çatışmasının, duygusal güvensizlik aracılığıyla ergenlerde psikolojik semptom şiddetini yordadığını göstermiştir. Dikkat çeken bir bulgu da annelerin duygusal erişilebilirliğinin bu aracılı etkideki düzenleyici etkisidir. Daha açık bir ifadeyle, annelerin duygusal erişilebilirliği düşük olduğunda, birlikte ebeveynlik çatışması duygusal güvensizlik aracılığıyla ergenlerdeki psikolojik semptomları anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Bunun aksine, annelerin duygusal erişilebilirliği yüksek olduğunda, bu dolaylı (aracı) ilişki gözlenmemiştir. Bu çalışma, birlikte ebeveynlik çatışması söz konusu olduğunda duygusal güvensizlik algılarının ergenlerdeki psikolojik semptomları şiddeti üzerinde olumsuz yöndeki rolünü ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, birlikte ebeveynlik çatışmasına maruz kalan ergenler için annenin yüksek duygusal erişilebilirliğinin koruyucu işlevine dikkat çekmektedir.