Çoruh Nehri havzasına bağlı Tortum kuzey mikro havzasında kanal ve oyuntu erozyonuyla gerçekleşen toprak kaybının belirlenmesi

Toprak oluşumu, tarihsel gelişimine bakıldığında çok uzun süreçler sonucu gerçekleşmektedir. Toprak oluşum süresinin aksine toprakların bulunduğu yerden aşınması ya da taşınması gerekli önlemler alınmadığında oldukça kolay ve hızlıdır. Erozyonla kaybedilen verimli toprakların yerinde korunması gerek tarım alanlarının sürdürülebilir kullanımı gerekse orman alanlarının hayatiyeti açısından önemlidir. Toprak kaybını ve beraberinde sedimantasyonu artıran en önemli erozyon çeşitlerinden biriside kanal ve oyuntu erozyonudur. Bu çalışmanın amacı Çoruh Nehri Havzası içinde yer alan Tortum-Kuzey mikro havzasından kanal (1.sınıf ve 2.sınıf derelerden) ve oyuntu erozyonuyla gerçekleşen toplam toprak kayıplarının "erozyon çubuk yöntemiyle" belirlenmesidir. Toprak kaybı hesabının yapılabilmesi için şev (dere kenarı) toprak hacim ağırlığı, şev yükseklik ve alanı ve toplam dere uzunlukları da ayrıca ölçülmüştür. İki yıllık çalışma sonucunda yıllık ortalama erozyon miktarı 1.6 cm/yıl (birinci yıl: 0.7 cm yıl-1, ikinci yıl: 2.5 cm yıl-1) olarak hesaplanmıştır. Yıllık ortalama toprak kaybı 29.6 t km-1 yıl-1 (birinci yıl: 20.5 t km-1 yıl-1, ikinci yıl: 38.8 t km-1 yıl-1) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Birinci ve ikinci sınıf derelere kıyasla en fazla toprak kaybı 8818 t yıl-1 (%73) ile oyuntu derelerinde gerçekleşmiştir. Bütün dere sistemlerinden gerçekleşen toplam toprak kaybı ise 12014 t yıl-1 dır. Sonuç olarak, iki yıllık çalışma süresi açısından değerlendirildiğinde elde edilen erozyon verilerinin düşük seviyede tespit edildiği bunun da bu süre içinde çok az miktarda gerçekleşen yağışlarla açıklanabileceği tespitine varılmaktadır. Bu bağlamda bu tür çalışmaların daha uzun süreli yapılarak yağışlı dönemlerin ya da yılların erozyona olan etkisinin daha kapsamlı bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir.