Çoruh nehri üzerinde yapılan deriner barajı kamulaştırma çalışmalarının incelenmesi: Zeytinlik köyü örneği

Baraj, yol gibi büyük yatırım projeleri gerçekleştirilirken su, toprak, bitki örtüsü gibi doğal kaynaklar üzerindeki etkilerinin araştırılmasının yanı sıra yörede yaşayan halkın kamulaştırma nedeniyle yerlerinden olmaları ve yeni yaşam kurmaları noktasında karşılaştıkları sorunların da araştırılması büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Çoruh Nehri üzerinde halen yapımı devam eden barajlardan biri olan Deriner Barajı nedeni ile gerçekleştirilen kamulaştırma çalışmalarının incelenmesi ve yöre halkı üzerindeki etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca, bölgedeki arazi ve mülkiyet yapısının, kamulaştırma sürecindeki rolünün incelenmesi hedeflenmiştir.Bu amaçla, tamamı Deriner Barajı suları altında kalacak olan 3 köyden biri olan ve aynı zamanda bu barajdan etkilenen 8088 parselin 1080'ine sahip olan Zeytinlik Köyü örnek olarak seçilmiştir.Seçilen Zeytinlik Köyünün, kamulaştırma sürecinden etkilenme şekli ve boyutunu belirlemek amacıyla, DSİ Çoruh Projeleri 26. Bölge Müdürlüğü'nden ve Artvin Kadastro Müdürlüğü'nden temin edilen bilgi ve belgelerle birlikte Köyde yaşayan ailelerin %70'ine yönelik gerçekleştirilen anket çalışması sonuçlarının değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu değerlendirme sonucunda, köydeki parsellerin küçük (%87,5'i bir dönümün altında) ve hisseli olması nedeniyle özellikle vatandaşların kamulaştırmadan elde ettikleri bedelden memnun kalmadıkları ve bu nedenle de tamamına yakınının (%98) bedele itiraz ettiği ortaya çıkmıştır. Elde edilen bir diğer önemli sonuç ise kamulaştırılan parsellerin bedelleri dağıtılırken, tapu kayıtlarındaki malikler ve hissedarlar esas alındığından kadınların da erkekler gibi haklarını alma imkânı elde etmiş olmasıdır. Bu sonuçlara ilaveten, anket uygulanan ailelerin % 69'u yerleri karşılığında maddi tazmin yerine eşdeğerde bir alan gösterilmesini talep ettikleri belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler : Barajlar, Çoruh Nehri, Kamulaştırma, Zeytinlik Köyü, Artvin.