Reducing open vial wastage with lateral transshipment in COVID-19 vaccine administration

COVID-19 pandemisine karşı bağışıklık kazandıran aşıların keşfi ve üretimi ardından tüm dünyada kitle aşılama süreçleri başlatılmıştır. COVID-19 aşılama sürecinde karşılaşılan en önemli sorunlardan biri ise aşı israfıdır. Aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık personelleri ile gerçekleştirilen deneysel ön çalışmada, israfa yol açan önemli faktörlerden birinin çok dozlu flakonların kullanılması olduğu belirlenmiştir. Bazı COVID-19 aşıları çok dozlu flakonlarda saklanır ve flakonların kullanım için açılmasının ardından saat bazında kısa bir raf ömrüne sahiptir ve bu süreç içerisinde kullanılmazlarsa aşı israfı ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, aşı israfını azaltmak için aşılama noktaları arasında gerçekleşen, açılmış flakonların taşındığı yanal aktarma stratejileri analiz edilmiştir. Problemde, aşılama sürecini temsil eden günlük operasyonel kararlar vermenin yanı sıra aşı rezervasyonuna katılım göstermeme durumundan dolayı talep belirsizliği durumunu da ele alınmıştır. Problem iki aşamalı olasılıksal programlama kullanılarak modellenmiştir. Çözüm yöntemi olarak matematiksel model kullanılarak birlikler oluşturmak için aşılama noktalarının kümelendiği ve iki aşamalı olasılıksal programlama modelinin ikinci aşamasından yararlanılan bir sezgisel yöntem geliştirilmiştir. İstanbul'un Tuzla ilçesinde yer alan aile sağlığı merkezlerinin yer aldığı bir vaka çalışması ile çalışmanın geçerliliği test edilmiştir ve vaka için değerli içgörüler sunulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre geliştirdiğimiz sezgisel yöntem makul bir sürede iyi çözümler üretmektedir.