Covid-19 deneyiminde bilişsel çarpıtmalar ve yaşam doyumunun incelenmesi

Sağlıklı toplumu oluşturan en önemli unsurlardan biri, onu oluşturan bireylerin her yönden sağlıklı olabilmeleri, içinde bulundukları durumu net olarak algılayıp, gerçeklerden kopmadan değerlendirme yapabilmeleriyle mümkün olabilmektedir. Çok erken dönemlerden itibaren, bireylerin kendilerini çevreleyen dünyada doğru adımlar atabilmeleri, sağlıklı kararlar alabilmeleri, geleceklerini şekillendirebilmeleri bilişsel anlamda doğru düşünüp değerlendirme yapabilmeleri ile olanaklı hale gelebilecektir. Bireyler bu yeteneklerini geliştirdikçe daha mutlu olacak ve yaşam doyumuna ulaşabilecektir. Tam tersi durumda ise, gerçeği görme ve yaşamada sorunlar ortaya çıkabilecek, bu sorunlar da psikolojik problemlere zemin hazırlayarak yaşam doyumu, öznel iyi oluş ve mutluluğu olumsuz anlamda etkileyecektir. Bilişsel çarpıtma ve yaşam doyumu pek çok unsurdan etkilenebilmektedir. Bunlardan biri son zamanlarda yaşanan COVID-19 pandemisidir. COVID-19 pandemisi, tüm yaştaki bireylerin bilişsel çarpıtma düzeylerinin yükselmesine, buna bağlı olarak da yaşam doyumlarının azalmasına neden olduğu düşünülmektedir. Bu düşüncelerden hareketle, araştırmada COVID-19 pandemisinde bilişsel çarpıtmalar ve yaşam doyumunu incelenmek amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama tekniğiyle gerçekleştirilen araştırmada Türkiye genelinde 20- 60 yaş arası bireylerle çalışılmıştır. 2020 yılında kartopu örnekleme ile gerçekleştirilen araştırmada, katılımcılara "Google Form" aracılığıyla ulaşılmıştır. Bu kapsamda, 807 kişiye ulaşılmıştır. Katılımcıların 492'si kadın, 315'i erkeklerden oluşmaktadır. Araştırmada veriler, "Genel Bilgi Formu", "Yaşam Doyumu Ölçeği" ve "Bilişsel Çarpıtma Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların cinsiyetine göre, bilişsel çarpıtma düzeyleri ve yaşına göre, yaşam doyumu düzeyleri arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. Yaşam doyum düzeyleri ile bilişsel çarpıtma düzeyleri arasında negatif yönde ilişki saptanmıştır. COVID-19 hastalığına yakalanma durumuna göre, bilişsel çarpıtma ölçeği alt boyutlarından çaresizlik alt boyutunda anlamlı farklılık saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayanarak, bireylere yönelik destekleyici çalışmaların yapılması, toplumsal farkındalığın arttırılması ve derinlemesine araştırmaların yapılması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Bilişsel çarpıtma, Yaşam doyumu, COVID 19, Öznel iyi oluş, Psikolojik sağlamlık.