COVİD-19 pandemi öncesi ve COVİD-19 pandemi sonrası Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinde kanser tanılı hastaların yakınlarında yaygın anksiyete düzeylerinin kıyaslanması

COVİD 19 pandemi öncesi ve Covid-19 pandemi sonrası Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinde kanser tanılı hastaların yakınlarında yaygın anksiyete düzeylerinin kıyaslanması Amaç: Bu çalışma ile tıbbi Onkoloji polikliniğine başvuran hastaların yakınları üzerinde yapılmıştır. Kanser tanısı almış hastaların yakınlarına yaygın anksiyete ölçeği (YAB-7) uygulanarak COVID-19 pandemisi öncesi ve Pandemi sonrasında yaygın anksiyete düzeylerinde anlamlı artış olup olmadığı araştırılmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmada toplanan verilerin analizi, istatistiksel yazılım paketi SPSS 27 (Statistical Package for the Social Sciences – IBM®) kullanılarak yapıldı. YAB-7 ölçeği puanlarının normal dağılıma uygunluğunun belirlemesi için basıklık ve çarpıklık katsayıları incelendi. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testi ile incelendi. Ölçek puanının basıklık ve çarpıklık değerlerinin +1,5 ile -1,5 arasında olması normal dağılım için yeterli kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Kliniği'nde tedavi alan 214 hasta yakını katıldı. Katılımcıların %62,1'i kadın; yaş ortalaması 46,37±13,818; ortanca yaş 46'ydı. Psikiyatrik hastalığı, hipertansiyonu, kardiyak aritmisi, tiroid hastalığı, periferik arter hastalığı, migren tanısı olan katılımcılarda Covid-19 öncesi ve sonrası YAB-7 skorlarının olmayanlara göre yüksek olduğu saptandı. Kronik hastalığı olan katılımcılardan sadece tip 2 diyabeti olan katılımcılarda Covid-19 öncesi ve sonrası YAB-7 skorları olmayanlara göre düşüktü. Kadın katılımcıların erkek katılımcılara göre Covid-19 öncesi ve sonrası YAB-7 skorlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı. Post-hoc Bonferroni düzeltmesi sonrası gruplar arası karşılaştırmada; ailesi ile yaşayan bireylerin eşi ile yaşayan bireylere göre Covid-19 sonrası dönemde daha yüksek YAB-7 skorları olduğu ve YAB-7 skorlarının Covid-19 sonrası Covid-19 öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı saptandı. Covid-19 öncesi ve sonrası YAB-7 skorlarının değişimine yönelik yapılan incelemede; 122 katılımcının Covid-19 sonrası skorunun öncesi skorundan daha yüksek olduğu, 25 kişinin Covid-19 sonrası skorunun öncesi skoruna göre daha düşük olduğu, 67 kişide ise değişiklik olmadığı saptandı. Covid-19 önceki dönemde YAB-7 skorlarının 0 ile 19 arası değiştiği, ortalamasının 3,4±3,94 olduğu, çoğu değerin 0 ile 10 arasında değiştiği saptandı. Covid-19 sonrası dönemde ise YAB-7 skorlarının 0-21 arası değiştiği, ortalamasının 6,3±6,23 olduğu, çoğu değerin 0 ile 10 arasında olduğu saptandı. Covid-19 sonrası skor ortalaması öncesine göre daha yüksek bulundu. Sonuç: Kanser tanısı almış hastaların yakınlarında Covid-19 öncesi dönemde YAB-7 skorlarının Covid-19 sonrası döneme göre anlamlı olarak yüksek olması kanser hastası yakınlarının pandemi döneminde sevdikleri için kaygılandıklarını göstermektedir. Bu kaygının nedenini pandemi döneminde kronik hastalığı ve kanseri olan kişilerde mortalite oranının yüksek olması büyük olasılıktır. Birinci basamakta çalışan aile hekimlerinin hem pandemi döneminde ham de normal zamanlarda kanser hastası yakınlarına destek olması, bilgilendirme yapması, sorularını anlaşılır şekilde yanıtlaması bu kişilerin kaygılarını azaltabilir. Anahtar kelimeler: COVID-19 Pandemisi, yaygın anksiyete bozukluğu, hasta yakını, kanser, YAB-7