Investigating the origin of the weekly cycle during the COVID-19 virus pandemic and its relation to socio-economic factors

2019 yılında Çin'de başlayıp tüm dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 virüsü, küresel bir salgına neden oldu. Bu salgının dünya çapındaki verilerine bakıldığında, günlük vaka sayısının, uygulanan günlük test sayısının bir eseri olarak hafife alınan haftalık bir döngüye sahip olduğu görülmektedir. Bu araştırmada, Weibull dağılımı ve COVID-19 virüsünün özellikleri kullanılarak günlük vaka sayılarından günlük enfeksiyon sayılarına ulaşmak için yeni bir model geliştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre günlük vaka sayısının gerçek bir haftalık döngüye sahip olduğu tespit edildi. Bu haftalık döngüde hesaplanan günlük enfeksiyon sayılarının hafta içi günlerde minimum olduğu saptandı. Bu haftalık minimumların insan gelişmişlik endeksi ve kişi başına düşen yıllık milli gelir gibi sosyo-ekonomik faktörler tarafından kontrol edildiği analiz edilmiştir. Pandeminin yükseliş ve azalış aşamalarında haftalık minimum süre pazartesiden cumaya kayıyor ve virüsün insanlar arasında bulaşması için çalışma ortamı ve sosyal ortam olmak üzere iki ayrı ortam oluşuyor. Üstelik veriler sabit bir üreme sayısından ziyade bir değişkeni ortaya koyuyor. Sonuç olarak bu çalışmada geliştirdiğimiz model, literatürde ilk kez pandeminin ilerlemesindeki sosyo-ekonomik faktörleri enfeksiyon zamanını dikkate alarak başarıyla tespit etmiş ve gelecekteki olası pandemiler için ışık olma potansiyeline sahiptir.