Crataegus orientalis etanol ekstresinin antinosiseptif, antiinflamatuvar, antitrombotik ve antioksidan etkileri

Crataegus (alıç) bitkisinin türlerinin farklı kısımlarından hazırlanan ekstrelerinin ilaç olarakkullanımı çok eski zamanlara dayanmaktadır. Alıcın kalp ve damar hastalıkları için kullanımıçok yaygındır ve bu yararlı terapötik etkilerinin antioksidan içeriğinden kaynaklandığı ilerisürülmektedir.Bu çalışmada Crataegus orientalis yapraklarının etanol ekstresinin in vitro antioksidanaktivitesinin belirlenmesi ve olası antinosiseptif, antiinflamatuvar ve antitrombotik etkilerininaraştırılması amaçlanmıştır. Ekstrenin nosisepsiyon üzerindeki etkilerinin fareler üzerindedeğerlendirilmesi için hot-plate, tail-immersion ve asetik asit ile indüklenen kıvranma testleriuygulanmıştır. Anti-inflamatuvar ve antitrombotik etkileri ise karragenin ile indüklenen pençeödem testi ve kuyruk tromboz testi kullanılarak belirlenmiştir. Ekstrenin antioksidan aktivitesi2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) ve ß-karoten-linoleik asit sistemi kullanılarak tayinedilmiştir.Antinosiseptif ve antiinflamatuvar etkilerin belirlenmesi için uygulanan testlerde ekstrenin 50,100 ve 200 mg/kg olarak hazırlanan dozları intraperitoneal olarak 30 dakika öncesindenverilmiştir. Hot-plate testinde 50 mg/kg dozunda kontrolle karşılaştırıldığında anlamlı bir etkigörülmezken, 100 ve 200 mg/kg dozlarında antinosiseptif etkide anlamlılık gözlenmiştir. Tailimmersiontestinde tüm dozlarda görülen antinosiseptif etki kontrole göre anlamlılıkgöstermiştir. Asetik-asit ile indüklenen kıvranma testinde ise doz arttıkça kıvranmasayılarında önemli bir düşüş görülmüştür. Antiinflamatuvar testinden elde edilen sonuçlardoza bağımlı bir etkinlik göstermiştir ve 200 mg/kg dozda inflammasyonun inhibisyon aralığı%68,02 ve %96,8'dir. Antitrombotik aktivite testinde kuyruklarda tromboz oluşumununönemli derecede baskılandığı gözlenmiştir. DPPH-radikal süpürücü aktivite testinde ve ß-karoten-linoleik asit sisteminde ekstrenin antioksidan aktiviteye sahip olduğu görülmüştür.Deneylerden elde edilen bulgulara göre, Crataegus orientalis etanol ekstresinin antinosiseptif,antiinflamatuvar, antitrombotik ve antioksidan aktivitelerinin dikkate değer olduğu sonucunavarılmıştır.Anahtar kelimeler: Crataegus orientalis, alıç, antinosiseptif, antiinflamatuvar,antitrombotik, antioksidan