Cumhuriyet Dönemi (1923-1999) âşık şiirinde dinî ve tasavvufî unsurlar

Bu çalışmada, Cumhuriyet Dönemi âşık şiirinde dinî ve tasavvufî unsurlar ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı Cumhuriyet Dönemi âşık şiirinde dinî ve tasavvufî unsurların sistematik bir şekilde tespit edilmesidir. Ayrıca çalışmamızın diğer amaçları arasında Cumhuriyet Dönemi âşık şiirlerinin dinî ve tasavvufî anlam boyutunu irdelemek, tarihsel bağlamı içerisinde işlevlerini belirlemek bulunmaktadır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve teknikleri kullanılarak yirmi dört âşığın şiirlerindeki dinî ve tasavvufî unsurlar incelenmiştir. Çalışma, "Giriş" ile birlikte "Cumhuriyet Dönemi Âşık Şiirinde Dinî Unsurlar" ve "Cumhuriyet Dönemi Âşık Şiirinde Tasavvufî Unsurlar" isimli iki ana bölümden oluşmaktadır. "Giriş" bölümünde âşık edebiyatının Türk edebiyatındaki yeri, kaynakları, kökeni, âşık edebiyatının oluşum ve gelişiminde din ve tasavvufun rolü, Cumhuriyet Dönemi'nde yaşanılan kültürel değişimler ve Cumhuriyet Dönemi âşık şiiri ele alınmıştır. Birinci bölümde, tespit ettiğimiz dinî unsurlar, ikinci bölümde ise tespit ettiğimiz tasavvufî unsurlar dinî-tasavvufî literatürden yararlanılarak açıklanmış, şiirler alıntı veya atıf yöntemiyle gösterilerek yorumlanmıştır. Her bölümde unsurların şiirlerde kullanımına dair oranlar belirlenmiş ve işlevleri üzerinde durulmuştur. Cumhuriyet Dönemi âşık şiirindeki dinî ve tasavvufî unsurlar bir bütün halinde değerlendirilerek şiirlerin din ve tasavvuf ile ilişkisi ortaya konulmuştur. Dinî-tasavvufî unsurların, toplumda görülen kültürel değişmelerle beraber Cumhuriyet Dönemi âşıklık geleneğinde yaşatıldığı belirlenmiştir. Âşıkların, dinî-tasavvufî düşüncelerini modernleşme süreci ile bir araya getirerek kendi dönemlerinin ruhunu yansıtan şiirler söylediği, geleneksel kültürle modernleşme arasında bir denge kurarak toplumsal değişimlere karşı duyarlı bir tutum sergilediği ve kendine özgün şiirlerle sanatlarını icra ettiği görülmüştür. Bunun yanında dinî ve tasavvufî unsurların kullanımının âşıklar için inançtan çok şiir geleneğine dönüşebildiği tespit edilmiştir. Âşıkların kültürel bellekte yer alan inanç unsurlarını kullanarak âşıklık geleneğinin dinî-tasavvufî kaynağını devam ettirdikleri sonucuna varılmıştır.