OECD, UNESCO, Uluslararası Bakalorya ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde yapay zekâ etiğinin temsilleri

Bu çalışma, ulusal ve uluslararası müfredat rehberlerinde yapay zekâ (YZ) etiğinin, yarar sağlama, zarar vermeme, özerklik, adalet ve açıklanabilirlik olmak üzere beş etik ilkeye dayanan bütüncül bir çerçeve içinde nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Özellikle, OECD 2030 Yeterlik Çerçevesi, UNESCO Öğrenciler İçin YZ Yeterlik Çerçevesi, Uluslararası Bakalorya (IB) Bilgi Kuramı (TOK) müfredatı ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) üzerinden bu ilkelerin nasıl gömülü olduğunu araştırmaktadır. Floridi ve Cowls'un (2019) kapsamlı YZ etik çerçevesini temel alan nitel doküman analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen araştırmada, her bir müfredatın YZ etiğini ne derece ve nasıl entegre ettiği belirlenmiştir. Bulgular, tüm çerçevelerin farklı yoğunluk ve derinliklerde etik ilkelere vurgu yaptığını ortaya koymaktadır. IB TOK müfredatı güçlü epistemolojik sorgulama sunarken, YZ'ye özgü etik konuları açık ve sistematik bir şekilde ele almamaktadır. TYMM değer odaklı eğitime vurgu yapmakla birlikte, YZ'nin epistemolojik etkilerini sınırlı düzeyde ele almaktadır. OECD ve UNESCO çerçeveleri ise YZ okuryazarlığı ve etiği için kapsamlı rehberlik sunmakta fakat müfredatta uygulanması için pratik stratejilere ihtiyaç duymaktadır. Çalışma, YZ etiğinin müfredatlara etkin entegrasyonu için öneriler sunarak, YZ odaklı bir dünyada etik açıdan yansıtıcı ve epistemolojik açıdan yetkin öğrenciler yetiştirmeyi hedeflemektedir.