Phylogenetic analysis and phylogeographic structure of Cynips quercusfolii (Hymenoptera:Cynipidae) as inferred from mtDNA and nDNA sequences

Cynips quercusfolii (Hymenoptera: Cynipidae) Türkiye de dahil olmak üzere Palearktik bölgede geniş yayılış gösteren bir gal arısı türüdür. Bu tez çalışmasında eşeysiz jenerasyon gallerinden elde edilen bireyler i) C. quercusfolii türünün ülkemiz populasyonlarının sahip olduğu genetik çeşitliliği tespit etmek, ii) genetik çeşitliliğin coğrafik dağılımını belirlemek, iii) populasyonların genişleme/daralma durumlarına bakarak populasyon demografik yapısını ortaya koymak, iv) türün filogenetik ve filocoğrafik yapılanmasını araştırmak, v) coğrafik bariyerlerin türün filocoğrafik ve filogenetik yapısı üzerine etkisini belirlemek, vi) türün genetik yapısı üzerine iklimsel dalgalanmaların etkisinin olup olmadığını test etmek, vii) türün ana soy hatlarının ayrışma zamanlarını tahmin etmek için kullanılmıştır. Bu amaçla C. quercusfolii türünün 38 populasyonunu temsil eden 294 bireyin mitokondri genomundan 433 bç sitokrom b geni ile çekirdek genomundan ITS2 bölgesi çoğaltılarak dizilenmiştir. Dizilenen örneklerden 125 mtDNA haplotipi ve 30 ITS2 aleli belirlenmiştir. Haplotip/alel ve nükleotid çeşitlilik analizleri ülkemiz populasyonlarında yüksek bir genetik çeşitliliğinin olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla beraber, nükleotid çeşitliliğinin haplotip çeşitliliğine oranla daha düşük olması populasyonların geçmişte daralma/genişleme geçirdiklerini ifade etmektedir. Maksimum parsimoni, maksimum olasılık ve Bayesian yaklaşımların uygulandığı filogenetik ve filocoğrafik analizler soy hatlarının ülkemizdeki ana coğrafik bariyerlerle ilintili bir yapılanma gösterdiğini ortaya koymuştur. Sitokrom b gen verilerine klasik moleküler saat uygulaması yapıldığında C. quercusfolii türünün dışgrup haplotiplerinden Pliosen'de ayrıldığı, Pleistosen boyunca oluşan iklimsel ve çevresel değişimlerin türün ana klad ve altkladlarının ayrışmasında etkili olduğu belirlenmiştir. Bu tez ile elde edilen sonuçlar coğrafik bariyerler ve iklimsel değişikliklerin C. quercusfolii türünün ülkemizdeki yapılanmasına etkili olduğunu göstermektedir.