In vitro regeneration, evaluation of biological activities and determination of phenolic compounds in wild strawberry (Fragaria vesca L.)

Fragaria vesca L., geleneksel tıpta karaciğer ve böbrek rahatsızlıklarının tedavisinde ve ayrıca romatizma tedavisinde kullanılan gülgiller ailesine ait çok yıllık bir bitkidir. Çoklu sürgün oluşumu yoluyla, yüksek verimli bir in vitro kültür yöntemi geliştirilmiştir. Doğal ortamda yetişen bitkiden ve steril fideden alınan yaprak ve yaprak sapı eksplantları, farklı konsantrasyonlarda ve kombinasyonlarda bitki büyüme düzenleyicisi ve rejenerasyon arttırıcı (gümüş nitrat, tween 20, tween 80 ve pluronic F-68) içeren MS ortamlarında kültüre alınmıştır.Sürgün oluşumu steril fideden alınan eksplantlarla elde edilmiştir. Bununla birlikte, doğal ortamda yetişen bitki materyalleri sürgün oluşumunda etkili olmamıştır. Rejenerasyon verimi, yaprak eksplantlarında, yaprak sapı eksplantlarına göre daha yüksek bulunmuştur. Ortama pluronic F-68 eklenmesi, sürgün sayısını ve sürgün oluşum frekansını arttırmıştır. Yaprak eksplantları arasında, en iyi sürgün gelişimi 1.0 mg/l TDZ'nin, 0.5 mg/l IBA ve % 0.1 pluronic ile kombinasyonundan elde edilmiştir. Yaprak sapı eksplantlarında ise, en iyi sürgün gelişimi 1.5 mg/l TDZ' nin, 0.5 mg/l IBA ve % 0.1 pluronic ile kombinasyonundan elde edilmiştir.Rejenere olmuş sürgünler, IAA, IBA, 2,4-D veya NAA' nın farklı konsantrsyonlarını içeren MS ortamında köklendirilmiştir. En iyi kök oluşumu, MS (kontrol) ortamında gözlenmiştir. Köklendirme için kullanılar oksin çeşitlerini kendi içinde karşılaştırırsak, IBA ve IAA köklendirmede daha etkili olmuştur. Köklendirme işleminden sonra, elde edilen bitkicikler toprağa aktarılmıştır.LC-ESI-MS/MS yöntemi kullanılarak, doğal ortamda yetişen bitkilerin, meyvelerin ve in vitro yetişen bitki ve kallusların metanolik ekstraktlarının fenolik içerikleri analiz edilmiştir. Sonuçlara göre, doğal ortamda yetişen bitki ekstraktlarında (NFM ve NM) fenolik bileşiklerin konsantrasyonu, diğer ekstraktlara göre en az beş kat daha yüksek bulunmuştur. F. vesca ekstrelerinin biyolojik aktivitelerinin değerlendirilmesi için, beş farklı biyolojik test (antibakteriyal, anti-tümör, toksisite, antikanser ve antioksidant aktivite) kulllanılmıştır. Doğal ortamda yetişen yaprak ve meyvelerden elde edilen ekstreler, in vitro yetişen yaprak ve kallus ektrelerine göre, E. cloacae'ya karşı daha iyi antibakteriyal aktivite göstermiştir. En iyi antitümör aktivite ise, patates disk difüzyon yöntemi kullanılarak, doğal ortamda yetişen yaprakların sulu (NW) ve metanollü (NM) ekstreleri ve taze meyvelerin sıcak etanollü ekstreleri ile gözlenmiştir. Tuzlu su karidesi toksisite testinde, doğal ortamda yetişen yaprak ve meyvelerden elde edilen ekstreler, in vitro yetişen yaprak ve kallus ekstrelerine göre daha toksik bulunmuştur. En iyi antikanser aktivite ise, MCF-7 hücreleri üzerinde doğal ortamda yetişen yaprakların ve meyvelerin ekstreleri ile gözlenmiştir. Ayrıca, F. vesca bitkisinin metanolik ekstrelerinin serbest radikal sönümleme potansiyeli, DPPH metodu ile belirlenmiştir. Toplam fenolik ve flavonoid içerikleri de araştırılmıştır.Anahtar kelimeler: Fragaria vesca L., In vitro rejenerasyon, LC-ESI-MS/MS, Biyolojik aktivite, Antibakteriyal, Antioksidant, Toksisite, Antitümör.