Dağlık Fırat Çoruh ve Aras havzalarında swat hidrolojik modeli ile kar parametre kalibrasyonunun karşılaştırmalı analizi

Dağlık havzalarda kar, su döngüsünün kritik bir bileşenidir. Türkiye'nin doğu kesimlerinde biriken kar, özellikle Fırat, Çoruh ve Aras nehirleri için büyük önem taşır. Kış aylarında biriken kar, ilkbahar ve yaz aylarında eriyerek nehirler ve göller için sürekli bir su kaynağı sağlar. Bu çalışmada, Fırat, Çoruh ve Aras havzalarının dağlık memba dört alt havzası çalışma alanı olarak seçilmiş ve SWAT ile hidrolojik modelleme yapılmıştır. Model çıktıları, SWAT-CUP otomatik kalibrasyon programıyla kalibre edilmiştir. Modelleme sürecinde akım, meteorolojik ve arazi kar ölçümlerinden yararlanılmıştır. Kar derinliği verileri, geliştirilen SNOlaps kar derinliği değişim oranı parametresiyle alt havza ölçeğinde dağıtılarak modelin kar çıktıları ile kalibre edilmiştir. Kar kalibrasyon işleminde E21A019, E23A016, E230A29 ve D24A029 havzaları için sırasıyla ortalama 0,70, 0,82, 0,81 ve 0,24 NSE değerleri elde edilmiştir. Doğrulama sürecinde ise sırasıyla ortalama 0,60, 0,60, 0,25 ve 0,64 NSE değerleri elde edilmiştir. Bulgulara göre, Kemah Boğazı ve Coşkunlar Havzası'nda kar daha erken yağarken, İspir ve Karakurt Havzası'nda kar yağışı daha geç gözlemlenmektedir. Kar parametrizasyon işleminden sonra havzaların akım çıktıları kalibre edilmiş ve kalibrasyon için sırasıyla 0,73, 0,63, 0,61, 0,73 NSE; doğrulama için ise sırasıyla 0,58, 0,50, 0,32, 0,36 NSE değerleri elde edilmiştir.