Davranışsal iktisat bağlamında COVID-19 pandemi sürecinin hane halkının enerji tüketimi ve tasarrufu üzerindeki etkilerinin analizi: Şırnak uygulaması

COVID-19 hastalığının Mart 2020 yılında pandemi olarak ilan edilmesi ve bu hastalığın hızla yayılması, çeşitli ülkelerin vatandaşlarını korumak amacıyla bir dizi önlem almalarını gerekli kılmıştır. Sokağa çıkma kısıtlamaları, seyahat kısıtlamaları gibi alınan önlemler, insanların evde daha çok zaman geçirmelerine neden olmuştur. Bu durumun hane halkının enerji tüketimini ve tasarrufunu etkileyeceği düşünülmektedir. Araştırmanın amacı davranışsal iktisat bağlamında COVID-19 pandemisinin hane halkının enerji tüketimi ve enerji tasarrufları üzerindeki etkileri belirlemektir. Araştırmanın örneklemi, Şırnak ilinde yer alan hane halkının reislerinden (erkek veya kadın) oluşmaktadır (n=455). Araştırmadaki veriler üç ölçek ve yedi boyuttan oluşan bir anket yardımıyla elde edilmiştir. Araştırmada ilk önce ölçeklerin güvenilirlik ve geçerliliklerini test etmek için doğrulayıcı faktör analizi uygulanarak bir ölçüm modeli geliştirilmiştir. Daha sonra çalışmada değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla oluşturulan hipotezleri test etmek için kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre davranışsal iktisat bağlamında COVID-19 pandemisinin hane halkının enerji tüketim davranışına ve enerji tasarrufu davranışına pozitif yönlü ve anlamlı etki ettiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışmada yapılan çoklu grup analizinde cinsiyet, medeni durum, gelir ve çalışma durumu açısından farklılık gözlenmemiş, ancak COVID-19 hastalığına yakalanma durumu, hanedeki kişi sayısı, yaş durumu ve üniversite mezunu olup olmama durumu açısından gruplar arasında anlamlı farklılıklar ortaya konmuştur. Dolayısyla yapılan bu araştırma, gelecekte yapılacak çalışmalara yol gösterici niteliği taşımaktadır.