Dayanıklılık ilkelerinin kurumsal risk yönetimi uygulamalarıyla bütünleştirilmesi: Dayanıklılık odaklı kurumsal risk yönetimi modeli

Günümüz iş dünyası giderek artan ölçüde belirsizlik, karmaşıklık ve öngörülemezlik koşullarıyla şekillenmektedir. Bu dinamik ortamda ortaya çıkan siyah kuğu niteliğindeki olaylar, kurumların kontrol kapasitesini aşmakta ve en güçlü senaryoları dahi geçersiz kılabilmektedir. COVID-19 pandemisi, Rusya-Ukrayna Savaşı, küresel tedarik zinciri kesintileri, siber saldırılar ve doğal afetler gibi örnekler, kuruluşların yalnızca hesaplanabilir risklere değil, aynı zamanda öngörülemeyen tehdit ve belirsizliklere karşı da hazırlıklı olması gerektiğini açıkça göstermektedir. Bu tür gelişmeler, geleneksel Kurumsal Risk Yönetimi (KRY) ve Dayanıklılık Yönetimi (DY) yaklaşımlarının tek başına ele alındıklarında yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. KRY, ölçülebilir ve hesaplanabilir risklere odaklanan yapısıyla kuruluşlara önemli katkılar sunmakla birlikte, ani şoklar, zincirleme etkiler ve sistemik kırılganlıklar karşısında sınırlı bir etki göstermektedir. Benzer biçimde DY, çoğunlukla kriz sonrası toparlanma süreçleriyle sınırlı kalmakta, risk-getiri dengesi gözeten stratejik bir bakış açısını yeterince içermemektedir. Dolayısıyla her iki yaklaşımın bağımsız kullanımları, olumsuz durumlara karşı parçalı çözümler üretmekte; kuruluşlara bütüncül ve stratejik değer yaratma kapasitesi kazandırmamaktadır. Bu durum, KRY ve DY'nin bütünleştirilerek tek bir çerçeve altında ele alınması, olumsuz durumların olay öncesi, anı ve sonrası evrelerinde bütünsel olarak yönetilmesi ihtiyacını doğurmaktadır. Bu çalışmanın amacı, KRY'nin sistematik ve ölçülebilir risk yönetimi çerçevesini DY'nin önleme, koruma, uyum ve toparlanma kapasiteleriyle sentezleyen Dayanıklılık Odaklı Kurumsal Risk Yönetimi (DOKRY) Modelini geliştirmektir. Araştırma, nitel ve kavramsal bir yaklaşım benimsemekte; literatür taraması, içerik analizi ve kavramsal sentez yöntemleriyle ilerlemektedir. Bu kapsamda uluslararası standartlar ve akademik literatür incelenmiştir. Analizler sonucunda, her iki yaklaşımın sınırlılıkları, birbirini tamamlayan boyutları ve entegrasyon fırsatları belirlenmiş; DOKRY modelinin ana bileşenleri tanımlanmıştır. Önerilen model; durum analizi, risk-tehdit-belirsizliklerin sınıflandırılması, strateji seçimi, olay fazlarının (öncesi-anı-sonrası) yönetimi, uygulama, izleme ve geri bildirim aşamalarını içeren döngüsel bir yapıya sahiptir. Bu yapı, her döngüde kurumsal öğrenmeyi, kaynakların etkin kullanımını ve kapasite gelişimini teşvik ederek kurumsal olgunluk düzeyini yükseltmektedir. Böylece kuruluşlar yalnızca önleyici ve koruyucu mekanizmalarla değil, aynı zamanda uyarlanabilir ve yenilikçi stratejilerle de desteklenmektedir. Araştırmanın teorik katkısı, KRY ve DY'nin tek başlarına sahip oldukları sınırlılıkları aşacak özgün ve bütünleşik bir çerçeve sunmasıdır. Uygulama açısından ise çalışma, kuruluşlara proaktif durum yönetimi, kriz anında etkin müdahale ve kriz sonrası güçlenerek çıkma kapasitesi kazandıran kapsamlı bir yol haritası önermektedir. Bununla birlikte, çalışmanın kavramsal bir model geliştirme amacını taşıması nedeniyle, önerilen modelin ampirik olarak test edilmesi araştırma kapsamı dışında kalmaktadır. Modelin farklı sektörlerde uygulanabilirliği ve etkinliği, gelecekte yapılacak saha araştırmalarında sınanmalıdır. Sonuç olarak, önerilen Dayanıklılık Odaklı KRY Modeli, risklerin yanı sıra tehdit ve belirsizliklerin de bütünleşik bir şekilde yönetilmesini sağlayarak kuruluşlara sürdürülebilirlik, stratejik esneklik ve rekabet avantajı kazandırmayı hedeflemektedir. Bu yönüyle çalışma, belirsizliklerin ve öngörülemeyen olumsuz durumların hâkim olduğu günümüz iş ortamında teorik ve pratik düzeyde katkı sunmaktadır.