Dbybhy-2007 sonrası yapıların proje ve yapım aşamalarında karşılaşılan hatalar üzerine inceleme: Sakarya örneği

Anahtar Kelimeler: İmalat Hataları, Proje Hataları, DBYBHY 2007, TS 500, TBDY 2018, Sakarya Türkiye, jeolojik olarak dünya üzerinde en aktif deprem bölgelerinden biri olan Alp-Himalaya Deprem Kuşağı'nda yer almaktadır. Geçmişten günümüze kadar ülkemizin çeşitli bölgelerinde çok sayıda deprem meydana gelmiş ve bu depremlerde binlerce insan hayatını kaybetmiş çok büyük maddi kayıplar meydana gelmiştir. Bu nedenle ülkemizde yapı tasarımları titizlikle yapılmalı, geleceğe yönelik depreme dayanıklı yapı stokları oluşturulmalıdır. Depreme dayanıklı yapılar oluşturmak amacıyla geçmişten günümüze kadar deprem yönetmelikleri yayımlanmış, günümüzde ise 2007 yılında DBYBHY 2007 ve son olarak 2018 yılında TBDY 2018 yürürlüğe girmiştir. Bu çalışmanın amacı; 1999 yılında meydana gelen Gölcük ve Düzce depremlerinden en fazla etkilenen illerden biri olan Sakarya'nın, deprem sonrasında yapılan binalarda geçmişte yapılan hataların yapılıp yapılmadığını tespit etmektir. Bu doğrultuda Sakarya ili genelinde 2016 yılında ruhsat almış ve rastgele seçilmiş 40 adet yapının proje ve imalat hataları belirlenmiş ve hazırlanan formlara işlenerek her yönetmelik maddesine karşılık yapılan hataların oranları belirlenmiştir. Bu çalışma 5 bölümden oluşmaktadır; Birinci bölümde; çalışmanın amacı, kapsamı irdelenmiş ve bu çalışma ile benzer çalışmaların sonuçları belirtilmiştir. İkinci bölümde; Türkiye geneli ve Sakarya depremselliği irdelenmiş, 2018'de güncellenen Türkiye deprem haritası ile 1996 yılında yayımlanan Türkiye deprem haritası karşılaştırılmış ve geçmişten günümüze kadar yaşanan büyük depremler ile bu depremlerdeki can ve mal kayıpları belirtilmiştir. Üçüncü bölümde; deprem bölgelerinde asmolen döşemeli yapıların yönetmeliklere göre kullanılabilirliği irdelenmiş, bu sistemlerin zayıf yönleri bir yapı örneğiyle açıklanmıştır. Dördüncü bölümde; yönetmeliklerdeki sınır şartlar belirtilerek her maddeye karşılık bina formlarından elde edilen hata oranları belirtilmiştir. Beşinci bölümde ise; sonuçlar ve öneriler belirtilerek, benzer çalışmaların yapıldığı illerdeki sonuçlarla karşılaştırılmış ve Türkiye geneli yapılan hataların ortalama oranları çıkarılmıştır. Sonuç olarak Sakarya genelinde yaşanan büyük depremler sonrasında yapılan binaların proje hatalarında olumlu gelişmeler olsa da, uygulamada yönetmeliklere aykırı hatalı imalatların oranları oldukça yüksektir. Bu da Sakarya ili genelinde depremlerin öneminin unutulduğunu, depreme dayanıklı binaların sınırlı sayıda olduğunu bize göstermektedir.