Deleuze'de düşünmenin neliği

Bu çalışma, Gilles Deleuze'ün düşünme anlayışını "düşünmenin neliği" sorusu etrafında ele alarak, klasik felsefe tarihinde hâkim olan düşünme imgelerinden radikal kopuşunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Klasik felsefede düşünme, genellikle akılla özdeşleştirilmiş ve doğruluk ilkesine göre yapılandırılmıştır; düşünmek, hakikate ulaşmak üzere gönüllü bir yönelim olarak kabul edilmiştir. Oysa Deleuze, düşünmeyi ne rasyonel bir tercihin sonucu ne de bilginin sessizce kendini sunması olarak kavrar. Ona göre düşünme, öznenin kendi isteğiyle başlattığı bir etkinlik değil, tersine, özneyi yerinden eden bir karşılaşma ile tetiklenen bir zorlamadır. Bu zorlama, düşünceyi önceden bilinen doğrulara değil, daha önce hiç düşünülmemiş olana doğru yöneltir. Düşünmek, böylece bir fark üretme eylemine dönüşür; düşünce kendini tekrar etmez, her seferinde yeni bir oluş yaratır. Bu bağlamda Deleuze'ün aşkınsal duyumcu felsefesi, düşünmeyi temsile değil yaratıcılığa dayalı bir süreç olarak konumlandırır. Bu tez, klasik akılcı ve duyumsal düşünme anlayışlarının Deleuze düşüncesi ekseninde eleştirisini ortaya koymayı amaçlamaktadır çünkü ona göre düşünmek, hakikate ulaşmak üzere gönüllü bir yönelim değildir. Deleuze, düşünmeyi ne rasyonel bir tercihin sonucu ne de bilginin sessizce kendini sunması olarak kavrar. Ona göre düşünme, öznenin kendi isteğiyle başlattığı bir etkinlik değil, tersine, özneyi yerinden eden bir karşılaşma ile tetiklenen bir zorlamadır. Bu zorlama düşünceyi önceden bilinen doğrulara değil, daha önce hiç düşünülmemiş olana doğru yöneltir. Düşünmek, böylece bir fark üretme eylemine dönüşür; düşünce kendini tekrar etmez, her seferinde yeni bir oluş yaratır. Bu bağlamda Deleuze'ün fark ve tekrar kavramları temelinde oluşturduğu aşkınsal duyumcu yaklaşımı etraflıca incelenerek, düşünmenin yeniden nasıl tanımlanabileceğine dair özgün bir kavramsal çerçeve sunulacaktır. Anahtar Kelimeler: Oluş, Karşılaştırma, Zorlama, Fark ve Yaratıcılık