Demans tanısı almış Down sendromlu bireylerde bilişsel uyarım terapisinin bilişsel fonksiyonlar ve yaşam kalitesi üzerindeki etkileri

Bu araştırmada, Türk toplumunda demans tanısı almış Down sendromlu bireylerde Bilişsel Uyarım Terapisinin (BUT) uyarlanarak uygulanması ve sonuçlarının bilişsel fonksiyon ile yaşam kalitesi bakımından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada en az bir yıl süreyle yaygın şiddette demans tanısı almış (ölçüt olarak daha önce demans tanısı almış olmak) olan Down sendromlu bireylerin BUT öncesi demansta adaptif davranış düzeyleri, mental iyi oluş ve yaşam kaliteleri ölçülmüş, ardından BUT verilen ve BUT sonrası değişim ile BUT katkısı incelenmiştir. Katılımcılara kişisel bilgi formu, Demansta Adaptif Davranış ölçeği (ADDÖ), Alzheimer Hastalığıyla İlişkili Yaşam Kalitesi (AHYKÖ) ve Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği (WEMİOÖ) içeren anket formu uygulanmıştır. İlk olarak ADDÖ ölçeğinin Türkçe pilot çalışması ve geçerlilik-güvenilirlik çalışması yapılmıştır. Ardından BUT öncesi ve sonrası demansta adaptif davranış düzeyleri, mental iyi oluş ve yaşam kaliteleri kıyaslanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre ADDÖ Temel Bileşenler Analizi faktör yüklerinin değer aralığı 0.819 ile 0.429 arasında olup, tüm maddelerin orta ve yüksek düzey aralığında geçerli olduğu görülmüştür. Buna göre ölçek orijinal hali ile Türkçe kullanımına uygundur. ADDÖ değerlerinde ilk ve son ölçüm arasında anlamlı bir fark olmamasına karşın (p>0.05), deney grubunda istatistiksel olarak anlamlı şekilde, BUT sonrası ADDÖ skorunda artış gözlemlenmiştir (p<0.05). Kontrol grubunun AHYKÖ değerlerinde ilk ve son ölçüm arasında anlamlı bir fark olmamasına karşın (p>0.05), deney grubunda istatistiksel olarak anlamlılık düzeyinin sınırında olacak şekilde, BUT sonrası AHYKÖ skorunda artış gözlemlenmiştir (p<0.05). Kontrol ve deney grubunun WEMİOÖ değerlerinde ilk ve son ölçüm arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak BUT Demanslı Down sendromlu hastalarda demansta adaptif davranış düzeyleri, mental iyi oluş ve yaşam kaliteleri üzerinde anlamlı ve olumlu etki göstermektedir.