Deneysel diyabet oluşturulmuş ratlarda diyete katılan farklı yapılardaki saponin içerikli bitkilerin dna hasarı, protein oksidasyonu ve lipid peroksidasyonu ile bazı biyokimyasal parametrelere etkilerinin araştırılması

XIIÖZETDeneysel Diyabet Oluşturulmuş Ratlarda Diyete Katılan Farklı YapılardakiSaponin İçerikli Bitkilerin DNA Hasarı, Protein Oksidasyonu ve LipidPeroksidasyonu İle Bazı Biyokimyasal Parametrelere EtkilerininAraştırılmasıA.Fatih FİDANBu tez kapsamında deneysel diyabet oluşturulmuş ratlarda, diyete katılan farklıyapılardaki saponin içeren doğal bitkisel kaynaklardan, steroit yapılı saponiniçeren Yucca schidigera ve triterpenoit yapılı saponin içeren Quillaja saponariaile ikisinin karışımlarının etkileri araştırılmıştır. Deneysel diyabet 50 mg/kgSTZ'nin intraperitonal enjeksiyonuyla gerçekleştirilmiştir. Kan glikoz düzeyi 200mg/dl ve üzerinde olan denekler diyabetik olarak kabul edilmiştir. Her gurupta 10rat olmak üzere 5 gurup oluşturulmuştur. Diyabetik olmayan kontrol gurubu (K)ve diyabetli kontrol gurubu (D) standart rat yemi ile, Yucca schidigera gurubu(DY) standart rat yemi+100 ppm Yucca schidigera (Sarsaponin 30®) tozu, Quillajasaponaria gurubu (DQ) standart rat yemi+100 ppm Quillaja saponaria (Nutrafito®)tozu ve karışım gurubu ise (DQY) standart rat yemi+100 ppm Yucca schidigeraQuillaja saponaria karışım (Nutrafito Plus®)ve tozu ilave edilmiş denemerasyonuyla 3 hafta süren araştırma boyunca ad libitum beslenmişlerdir.Çalışmamızda diyabet oluşturulan tüm ratlarda beden ağırlığı profillerinin, kontrolgurubuna göre azaldığı (p<0.01) izlenmiştir. Diyabetik gurupların, kontrolgurubuna oranla daha fazla su tükettiği fakat DY ve DQ guruplarındaki deneklerinsu tüketimlerinin D ve DQY guruplarına göre azaldığı gözlenmiştir. Diyabetikratlarda artan kan glikoz düzeylerininin DY ve DQ guruplarında, D ve DQYguruplarına oranla azaldığı (p <0.001) görülmüştür. Diyabetik guruplarda azalaninsulin düzeylerinin DY ve DQY guruplarında arttığı (p<0.05) ayrıca DQYgurubunda kontrol gurubu düzeyine ulaştığı saptanmıştır. Diyabetik ratlarda T-Kolestrol düzeyinin D gurubuna göre DY, DQ ve DQY guruplarında azalarak (p<0.01) DY ve DQ guruplarında kontrol düzeylerinin altına gerilediği, artmıştrigliserid düzeylerininse, DY, DQ ve DQY guruplarında önemli düzeyde(p<0,001) azaldığı tespit edilmiştir. Diyabetik guruplarda azalan HDL-kolestroldüzeyleri DQ ve DQY guruplarında artmış (p <0.05), DQ gurubundakontrol gurubu düzeylerinin üzerine çıkmıştır. LDL-kolestrol düzeyleri DY, DQ veXIIIDQY guruplarının üçünde de istatistiksel önemlilikte olmayan bir azalmagöstermiştir. Diyabetiklerde artmış kan glikoz düzeyinin sonucu olarak ortayaçıkan oksidatif stres tablosu göstergelerinden MDA düzeylerinin D gurubunaoranla diğer tüm diyabetik guruplarda (p <0.001) anlamlı olarak azaldığı, diyabetgurubunda artmış olan mononukleer lökosit DNA hasar düzeylerinin DY, DQ veDQY guruplarında azalarak (p <0.001) DQ gurubunda kontrol gurubu düzeyineindiği, yine protein oksidasyonu düzeyinin diyabetik guruplarda artmasına karşınDY, DQ ve DQY guruplarında azalarak (p<0.05) DQ ve DQY guruplarındakontrol gurubu düzeyine inmiştir. Diyabetik ratlarda azalan NO düzeyleri DQgurubunda anlamlı olarak (p <0.01) artmıştır. Guruplar arasında totalantioksidan kapasite düzeyleri D, DY ve DQY guruplarında kontrol gurubuna göreyüksek, DQ gurubunda ise, kontrol gurubuna oranla düşük bulunmuş, fakat budeğişimler istatistiksel olarak anlamlılık göstermemiştir.Yaptığımız çalışmalar, Yucca schidigera ve Quillaja saponarianın, diyabetikratlarda gerek artmış kan glikoz düzeyi ve bozulmuş lipid metabolizmasınıngerekse metabolik parametrelerin düzenlenmesinde tedaviye destek olarakkullanılabileceğini göstermektedir. Çalışmamızda elde ettiğimiz bulgular Quillajasaponaria ve Yucca schidigeranın birlikte uygulanmalarının, bu bitkilerdekiantihiperglisemik etkili kimyasalların antagonist bir mekanizmayla baskılanarak,tek tek verildiğinde gözlenen antihiperglisemik etkinin ortadan kalkmasına yolaçtığını göstermektedir. Bu nedenle konu üzerinde bu mekanizmayı anlamayayönelik yeni çalışmaların yapılması gerekmektedir. Elde ettiğimiz veriler,Diayabetes Mellitus'ta artmış oksidatif stresin olumsuz etkilerinintamponlamasında ve diyabetik komplikasyonların önlenmesi veyahafifletilmesinde Quillaja saponarianın Yucca schidigeraya göre daha etkiliolabileceğini göstermektedir.Sonuç olarak; diyabetik hayvanlarda yaptığımız bu çalışmada Yucca schidigerave Quillaja saponaria tozlarının, uygulanan dozda diyetlere eklenmesi ilehiperglisemi ılımlı düzeyde baskılanabileceği ayrıca bu bitkilerin,hipokolesterolemik ve antioksidan etkileriyle hastalığın her aşamasında tedaviyedestek sağlayabileceği düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Yucca schidigera, Quillaja saponaria,Oksidatif Stres, DNA Hasarı