Deneysel rat endometriozis modelinde bevacizumab (anti-vegf) kullanımının endometriotik lezyonların volümü, histopatolojik skorları ve periton sıvısı/doku vegf düzeyleri üzerine etkisi

Deneysel Rat Endometriozis Modelinde Bevacizumab (Anti-VEGF) Kullanımının Endometriotik Lezyonların Volümü, Histopatolojik Skorları ve Periton Sıvısı/Doku VEGF Düzeyleri Üzerine Etkisi Amaç:Anti-VEGF ajanlarından biri olan Bevacizumab'ın rat endometriozis modelinde cerrahi olarak oluşturulan endometriotik odakların volüm, histopatolojik skor ve tedavi öncesi ve tedavi sonrası batın yıkantı sıvılarındaki ve solid endometriozis dokusundaki VEGF düzeylerine olan etkisini araştırmak. Materyal ve Metod: On altı adet Spraque-Dawley albino rat çalışmada kullanıldı. Her rat toplam dört adet operasyon geçirdi. Birinci operasyonda homolog uterin boynuz ototransplantasyonu ile 4 adet endometriyotik odak indüksiyonu yapıldı. Cerrahi indüksiyon sonrası endometriyotik odakların oluşturulabilmesi için haftada iki kez yüksek dozda östrojen (50 µg/kg) subkütan olarak verildi. Ondört gün (2 hafta) sonunda ratlara ikinci operasyonları yapıldı ve endometriyotik odakların durumu incelendi. Odaklardan biri eksize edilip alındı. Periton yıkantı sıvısı alındı. Bu operasyon sonrasında ratlar 2 gruba randomize edildi. İlk gruba bir sonraki operasyona kadar 3 günde bir (21 gün/3hafta) 5mg/kg/gün (operasyondan 3 gün sonra başlatıldı ve toplam 4 doz yapıldı.) intraperitoneal yoldan Bevacizumab uygulandı. Kontrol grubuna 3 hafta herhangi bir medikasyon yapılmadı. Üçüncü operasyon tedavi amaçlı verilen Bevacizumab'ın endometriyotik odaklar üzerindeki etkisini görmek amacıyla yapıldı. Bu operasyonun ardından tedavi kesildi ve ratlar sadece östrojen tedavisi altında 21 gün daha izlendikten sonra anestezi altında dekapitasyon işlemi yapılarak (nekropsi, 4. operasyon) endometriyotik odakların Bevacizumab tedavisi kesildikten sonraki rekürrens durumları kontrol grubuyla karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışma süresinde rat kaybı yaşanmadı. Tedavi sırasında ratlarda toksik ilaç etkisi görülmedi. Bevacizumab grubu kendi içinde lezyonların ortalama volümleri açısından dönemlere göre değerlendirildiğinde, tedavi öncesi 122.6±24.4 mm3 olan ortalama volüm, Bevacizumab tedavisi sonrası 20.6±6.3 mm3 olarak hesaplandı. Aynı şekilde rekürrens sırasında ortalama volüm 10.4±5.2 mm3 olarak kaydedildi (p=0.001). Bevacizumab grubu kendi içinde lezyonların histopatolojik skorları açısından dönemlere göre değerlendirildiğinde, tedavi öncesi skor 2.8±0.1 iken, tedavi sonrası 2.3±0.1 ve rekürrens zamanı 0.5±0.3 olarak saptandı (p=0.01). Kontrol grubunda ortalama volümlerin ve histopatolojik skorların arasında dönemsel olarak bir fark olmadığı görüldü. Bevacizumab grubunda tedavi öncesi periton yıkantı sıvısındaki VEGF düzeyi 4.8±1.2 pg/ml iken tedavi sonrası dönemde 18.6±4.7 pg/ml olarak bulundu (p=0.02). Tedavi öncesi dokudaki ortalama VEGF düzeyi 47.0±5.1 pg/ml iken tedavi sonrası dönemde bu düzey 34.5±4.1 olarak hesaplandı (p=0.03). Kontrol grubunda VEGF düzeyleri açısından anlamlı bir fark saptanmadı. Tartışma: Endometriozisin patofizyolojisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Altında yatan patofizyolojik mekanizma ne olursa olsun endometriotik lezyonların gelişmesindeki anahtar rolü anjiogenez üstlenir. Anjiogenez, mevcut olan bir damardan köken alan yeni damar formasyonunu içeren kompleks bir durumdur. Endometrioziste güçlü bir anjiogenik faktör olan VEGF artar. Bevacizumab bir rekombinant insan monoklonal antikordur ve VEGF' yi inhibe eder. Çalışmamızda Bevacizumab grubunda volümün ve skorların özellikle rekürrens dönemlerinde anlamlı olarak azaldığını saptadık. Sonuç: Endometriozisin kesin bir tedavisi yoktur. Hem medikal tedaviler hem de cerrahi sonrası nüks yüksek oranda gözlenir. Bevacizumab gibi güçlü anti-anjiogenik ilaçlar nüksün önlenmesi için yeni ufuklar açabilir. Anahtar Kelimeler: Endometriyozis, Rat, VEGF, Anti-VEGF, Bevacizumab