Deneysel rat omuriliği yaralanma modelinde vortioksetin'in tedavi edici ve motor fonksiyonlar üzerine iyileştirici etkilerinin değerlendirilmesi

Spinal kord yaralanması ciddi motor, duyusal ve otonomik bozukluklara sebep olabilen, motor yeteneklerinin kaybıyla seyreden bir durum olup konjenik olmayan sakatlığın ilk nedenlerindendir. Motorlu taşıt kazalarının yanında birçok travma mekanizması spinal kord yaralanmasına sebep olabilir. Spinal kord yaralanması patofizyolojik olarak primer ve sekonder mekanizmalarla oluşan iki aşamalı bir süreçtir. Bu çalışmada 21 adet Wistar Albino cinsi erkek yetişkin rat deney-sham-kontrol olarak üç gruba ayrıldıktan sonra; kontrol grubundaki ratlara sadece laminektomi yapılarak cerrahi yük bindirilmiş olup, deney ve sham gruplarındaki ratlara klip kompresyon yöntemi kullanılarak omurilik yaralanması gerçekleştirilmiştir. Tüm ratlar üzerinde sakrifikasyon sonrası histolojik değerlendirme (Luksol Fast Blue boyama, Hematoksilen&Eozin boyama, serotonin immün boyama, ELISA ile spinal kord serotonin düzeyi ölçümü) yapılarak ve çalışma süresince nöromotor muayene yöntemleri(eğik düzlem, motor skorlama, ayak izi analizi) kullanılarak, Vortioksetin'in sekonder yaralanma üzerine tedavi edici etkisi ile serotonin yolakları üzerinden etki varlığı araştırılmıştır. Çalışma süresince deney grubundaki ratlara Vortioksetin verilirken, sham grubundaki ratlara salin verilmiştir. Motor muayene ve eğik düzlem derecelerine göre grupların ikili karşılaştırmalarına bakıldığında 3.( p=0,004- p=0,007), 5.( p=0,008- p=0,001), 7.( p=0,011- p=0,001), 10.( p=0,004- p=0,001) günlerde deney grubunun sham grubuna göre istatiksel olarak anlamlı fark yarattığı; sakrifikasyon sonrası alınan spinal kord doku örneklerinin H&E boyamalarında deney grubunun hasar yüzdesinin sham grubuna göre daha az olduğu (p=0,022) ve aynı örneklerin Luxol Fast Blue boyamalarında deney grubundaki ratların %71,4'ünde normal miyelinizasyon, sham grubundaki ratların %42,9'unda şiddetli demiyelinizasyon gözüktüğü tespit edilmiştir. Serotonin ile ilgili analizlerde ise istatiksel anlamlılık çıkmamıştır. Deneysel rat omuriliği yaralanma modelinde Vortioksetin'in tedavi edici ve motor fonksiyonlar üzerine iyileştirici etki yarattığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: laminektomi, serotonin, spinal kord yaralanması, travma, vortioksetin