Kürt - Kurmanc toplumu arasında dengbêjî geleneği: Geç ondokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda anlatı ve performans

Bu tez temel olarak Türkiye?nin doğu ve güneydoğusu ile Ermenistan?ın batı kısmında yaşayan Kürt-Kurmanc toplumu arasında yaygın bir müzikal-anlatı türü olan Dengbêjî geleneğini incelemektedir. Tez, ana kaynak olarak yazılı kaynakların araştırılması ve özel ses kayıtlarının analizine dayanmakta; ayrıca derinlemesine mülakat tekniğini kullanmaktadır .Bu çalışmada dengbêjî ayrı bir ?tür? (genre) olarak tasnif edilip stranbêjî ve çîrokbêjî gibi diğer bazı Kürt müzikal-anlatı türlerinden ayrıştırılmıştır. Dengbêjî konusuna değinen yazılı çalışmalar genellikle bu geleneği stran?larla beraber aynı repertuarın parçası olarak ele almışlardır. Oysa kilam; stran ve çîrok gibi türlerden tarihsel olarak da ayrı şekillenmiş bir anlatı türüdür. Bu çalışmanın özgün bir yanı, kilam?ların analizinden yola çıkarak sonuçlara varmış olmasıdır. Tezde kilam?lar analiz edilerek işledikleri konular itibariyle üç başlık altında ele alınmışlardır. Tümü yaşanmış olayları aktaran bu başlıklar isyan, aşk ve aile-aşiret çatışmalarıdır. Önemli bir sözlü anlatım biçimi olmanın yanısıra kilam?lar bir tarih aktarım biçimi olarak da öne çıkmaktadırlar. Buradaki tarih aktarım biçimi, temel olarak Kurmanci lehçesinin konuşulduğu bölgelerde yerel tarihin yine yerel bir ses olarak farklı bölgelere ve farklı nesillere bir performans biçiminde aktarılmasıdır.