Deprem sonrası geçici yaşam merkezlerinde barınan yaşlı bireylerde hipertansiyonun kırılganlık ve depresyon ile ilişkisi: Vaka kontrol çalışması

Amaç: Bu araştırma deprem sonrası geçici yaşam merkezlerinde barınan yaşlı bireylerde hipertansiyonun kırılganlık ve depresyon ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Vaka-Kontrol tipte yürütülen bu araştırma 15 Kasım 2024- 15 Haziran 2025 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırma Malatya il merkezindeki geçici yaşam merkezlerinde yaşayan, güç analizi ile belirlenen 224 yaşlı birey üzerinde yapıldı. Araştırma verilerinin toplanmasında ''Kişisel Bilgi Formu'', ''Frail Kırılganlık Ölçeği'', ''Geriatrik Depresyon Ölçeği-15'' kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, kolerasyon, regresyon, bağımsız gruplar arasında t testi ve Kruskall Wallis testi kullanıldı. Yanılma payı olarak p<0.05 seçildi. Bulgular: Çalışmaya katılan yaşlı bireylerin % 63.8'inin erkek, %68.3'ünün evli, %45.1'inin gelirinin giderine denk olduğu, %68.8'inin evinin ağır hasar aldığı, %59.8'i sürekli ilaç kullandığı belirlendi. Vaka grubundaki bireylerin, depresyon (2.16±1.09) ve kırılganlık puan ortalamaları (9.08±2.79) kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu saptandı. Araştırmaya katılan kontrol grubunun kırılganlık puan ortalaması 1.50±1.39, depresyon ölçeği puan ortalaması ise 8.64±2.71 olarak tespit edildi. Vaka grubunun kontrol grubuna göre kırılganlık riski 0.475 kat, depresyon riski 0.886 kat daha fazla olduğu saptandı (p<0.05). Araştırmada vaka grubundaki yaşlı bireylerin depresyon ile kırılganlık düzeyleri arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (r:0.565, p:0.000). Araştırmada hipertansiyon varlığının depresyon ve kırılganlık düzeyi üzerine etkisi olduğu tespit edildi (p=0.000). Sonuç: Yaşlı bireylerde hipertansiyon varlığı depresyon ve kırılganlık düzeyleri üzerinde etkili ve yüksek olduğu belirlendi. Halk sağlığı hemşirelerinin, geçici yaşam merkezlerinde kalan yaşlı bireyler arasında özellikle hipertansiyonu olanlara öncelik vermesi; bu kişilerin kırılganlık ve depresyon düzeylerini değerlendirerek risk durumlarını belirlemesi ve bu doğrultuda koruyucu sağlık hizmetleri ile uygun müdahaleler planlaması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Deprem, Yaşlı, Hipertansiyon, Kırılganlık, Depresyon