Depremle ilgili yalan haberlere yönelik yanlış hafıza oluşumunda bireysel farklılıkların rolü

Bireylerin olayları nasıl hatırladığı, yalnızca geçmişe dair anılarını değil, aynı zamanda gelecekteki kararlarını da etkileyebilir. Sahte haberlerin, insanların olayları nasıl hatırladığını etkilediği bulunmuştur. Yanlış anı üzerine yapılan güncel çalışmalar, insanların sahte haberlerde geçen ve gerçekte hiç yaşanmamış olayları, yaşanmış gibi hatırlayabildiğini göstermektedir. İstanbul'un ciddi deprem riski göz önüne alındığında, depremle ilgili olaylar ve bilgiler hakkında sahte haberler yoluyla yayılan yanlış bilgilerin halk sağlığı açısından son derece tehlikeli olduğu söylenebilir. Bu nedenle, depremle ilgili sahte haberlerin yanlış anı oluşumunu nasıl etkilediğini ve bu süreçte hangi bireysel faktörlerin rol oynadığını anlamak önemlidir. Bu çalışma, 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencilerinin (N = 139), depremlerle ilgili sahte haberlerle karşılaştıklarında yanlış anılar geliştirme eğilimlerini incelemiştir. Katılımcılara dördü gerçek, dördü sahte olmak üzere toplam sekiz deprem haberi sunulmuş ve ardından bu haberlerle ilgili bellekleri değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, deprem korkusu, bilişsel düşünme tarzı ve deprem bilgisi gibi bireysel farkların yanlış anı oluşumundaki rolleri ve yanlış anı geliştirme olasılıklarını nasıl etkilediği analiz edilmiştir. Katılımcıların %42'si en az bir sahte deprem haberine dair yanlış anı bildirmiştir. Analitik düşünme tarzı, yanlış anı oluşumunu anlamlı düzeyde azaltmış ve aynı zamanda deprem bilgisi ile yanlış anı arasındaki ilişkiyi aracılık ederek açıklamıştır. Deprem korkusunun doğrudan bir etkisi bulunmamış, ancak deprem bilgisiyle pozitif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın bulguları, afet farkındalığına yönelik müdahalelerin geliştirilmesine katkı sağlayacak bilgiler sunarak literatüre katkıda bulunmaktadır.