The investigation of the relationship between the depression, anxiety, learning and biological rhythms in the frame of the photoperiod, maternal transfer and suprachiasmatic nucleus studies

Duygudurum (örn., kaygı ve depresyon) ve hafıza (örn., uzaysal hafıza) üzerinde suprakiyazmatik nukleus (SCN), pineal bez ve melatonin hormonu gibi içsel faktörler ile gün uzunluğu (fotoperiyod) gibi çevresel faktörlerin etkili olduğu bilinmektedir. Hipotalamusta bulunan suprakizmatik nucleus, biyolojik ritimlerin (mevsimel ve sirkadiyen (günlük yaklaşık 24 saatlik)) oluşturulmasında ve kontrolünde görev alır. Bu biyolojik ritimlerin düzenlenmesinde suprakiazmatik çekirdek ile pineal bez, melatonin hormonu arasındaki ilişki bilinmektedir. Ancak, literatürde, bu değişkenlerin duygudurum ile karşılıklı muhtemel ilişkilerini inceleyen kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır ve konunun kuramsal ve uygulamalı sonuçlarının neler olabileceği bilinmemektedir. Planlanan bu tezde, bu konular incelenmştir; ilgili hipotezler test edilmiştir, yeni araştırma modelleri ve teknikleri sunulmuştur ve ortaya çıkan sonuçların orijinalliği ve değişik alanlarda uygulanabilirliği gösterilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda planlanan çalışmalar 3 ana başlık (çalışma) altında toplanmıştır. Bu tezde; ilk olarak fotoperiyod, pineal bez ve davranışlar arasındaki ilişki incelenmiştir, ikinci olarak, bu çevresel gün uzunluğu değişimlerinin maternal transfer aracılığı ile doğum sonrası yavruda da etkilerinin olup olmadığı incelenmiştir, son olarak ise sıçanlardaki SCN bölgesi, elektrolitik lezyonlar ile ortadan kaldırıldığında, günün farklı zamanlarındaki anksiyete depresyon ve hafıza ölçümlerindeki farklılıkların neler olduğu araştırılmıştır. Tüm bu duygudurum ve degişkenlerin arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla, planladığımız birinci çalışmamızda; kontrol (yalancı pinealektomili) ve pinealektomili (pineal bezi alınmış) hamsterler kullanılmıştır. Fotoperiyodik (aktivitesini gün uzunluğuna göre düzenleyen) bir tür olan Suriye hamsterlerı (Mesocricetus auratus) uzun (18L), kısa (6L) ve normal (14L) fotoperiyotlara yerleştirilmiştir ve 14 hafta bu fotoperiyodlara maruz bırakılmıştır. Bu sürenin sonunda her iki gruptaki hamsterlere anksiyete (açık alan ve yükseltilmiş + labirent), depresyon (Porsolt) ve hafıza (T-Maze) testleri uygulanmıştır. Birinci çalışmamızdaki sonuçlara göre, uzun fotoperiyoda maruz kalma ve pineal bezin çıkarılması, deneklerin hem kaygı ve depresyonun azalmasına hem de spasyal hafıza performanslarının iyileşmesine katkı sağladığı bulunmuştur. İkinci çalışmamızda ise, birinci çalışmamızda kulladığımız hem pineal bezi alınmış hemde uzun, kısa ve normal fotoperiyodlara maruz bırakılmış anne hamsterlerden doğan yavrular ile hiçbir cerrahi müdahalede bulunmadığımız fakat üç farklı fotoperiyoda maruz bıraktığımız anne hamsterlerden doğan yavrular sütten kesildikten sonra, aynı davranış testleri uygulanmıştır ve böylece bu davranışlarda maternal transferin bir etkisinin olup olmadığı test edilmiştir. Yaptığımız testlerden, annelerdeki kaygı bilgisi yavrulara daha kolay aktarılırken, depresyon ve öğrenme gibi daha kompleks davranışların yavruya aktarılmasının daha zor olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Üçüncü ve son çalışmamızda ise, LD 12:12 fotoperiyodunda tutulan Wistar Albino (Rattus rattus) sıçanlardan 3 farklı grup oluşturulmuştur. İlk grup, SCN bölgesinde elektrolitik lezyonlar oluşturulan sıçanlar ikinci grup yalancı-SCN lezyonlular ve son grupta ise intakt (hiçbir operasyona tabii tutulmamış sıçanlarda oluşmaktaydı. Cerrahi operasyonlardan 1 hafta sonra anksiyete, depresyon ve öğrenme testleri (Morris Water Maze) günün farklı zamanlarında (06:00, 12:00, 18:00 ve 24:00) gerçekleştirilmiştir. Böylece bu davranışların sirkadiyen ritimlerinin olup olmadığı ve eğer var ise bunun SCN tarafından kontrol edilip edilmediği anlaşılmış olacaktı. Yaptığımız bu son çalışmanın sonucuna gore suprakiazmatik çekirdeğin, kaygı depresyon ve spasyal hafıza performanslarının sirkadiyen ritmi üzerinde değişikliklere sebep olduğu gösterilmiştir. Sonuç olarak lezyonlu grupların kaygıları düşük olmasına rağmen bu eğilimin öğrenmede aynı yönde olmadığı görülmektedir.