Nitihf yüksek sicaklik şekil hafizali alaşimlarinda faz dönüşümü ile tetiklenen plastik deformasyon ve sürünme plastik deformasyonun fonksiyonel yorulma ömrüne etkisinin belirlenmesi

Isıl çevrim sırasında yüksek iş üretebilme kabiliyetleri ile NiTiHf yüksek sıcaklık şekil hafızalı alaşımları, uçak ve uzay endüstrisinde geliştirilecek akıllı eyleyiciler için umut vaad eden alaşımlar olarak görülmektedir. Ancak yüksek sıcaklıkta yük altında yapılan uygulamalarda sürünme hasarı oluşması mümkündür. Şimdiye kadar yüksek sıcaklık şekil hafızalı alaşımlarında yapılan çalışmalar daha yüksek ısıl çevrim sıcaklıklarına çıkılması durumunda fonksiyonel yorulma sırasında oluşan hasarın arttığı göstermiştir. Hasara örnek olarak martenzit östenit dönüşümü sonucu dislokasyon oluşumu ve plastik deformasyon ile eyleme gerinmeleri azalması ve dönüşüm sıcaklıklarının kayması verilebilir. Bu tezde 50at%Ni – 25 at% Ti – 25 at% Hf alaşımının sürünme davranışı 450°C, 500°C, 550°C ve 600°C sıcaklıklarında 200 MPa, 300 MPa, 400 MPa ve 500 MPa gerilme değerleri için çalışılmıştır. Sürünme modeli parametreleri belirlenmiş ve literatürdeki NiTi ikili alaşımlarında yapılan çalışmalarla kıyaslanmıştır. Fonksiyonel yorulma deneyleri yapılarak, sürünme sırasında görülen gerinme hızları ile fonksiyonel yorulma deneyleri sırasında oluşan gerinme hızı kıyaslanmıştır. Fonksiyonel yorulma deneylerinde çıkılan en yüksek sıcaklık yani üst çevrim sıcaklığı sürünme deneylerinin de gerçekleştirildiği sıcaklıktır. Fonksiyonel yorulma deneylerinde aynı yük altındaki sürünme deneylerine göre 40 kat daha hızlı hasar oluştuğu gözlemlenmiştir. Bunlara ek olarak, sürünme deneyleri ile fonksiyonel yorulma deneyleri birleştirilmiş ve hasar yapılarının deney sonuçlarına etkisi araştırılmıştır. Sürünme hasarının fonksiyonel yorulma davranışına etkisi saptanamamıştır ancak fonksiyonel yorulma sırasında oluşan dislokasyon yoğunluğundaki artışın sürünme deneyi sırasında oluşan gerinme yapısını değiştirdiği görülmüştür.