Dijital diplomaside yapay zekâ kullanımı: Fırsatlar ve riskler

Bu araştırma, yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin dijital diplomasi süreçlerindeki potansiyelini "fırsat–risk" dengesi bağlamında değerlendirmeyi ve bu potansiyelin uzman görüşlerine dayalı nicel verilerle ölçülmesini amaçlamaktadır. Çalışma, literatürdeki teorik tartışmaları ampirik bir temele oturtarak dijital diplomasi süreçlerinde YZ'nin sunduğu fırsatlar (çok dilli çeviri, dijital belge yönetimi, açık kaynak istihbaratı, karar destek, gerçek zamanlı doğrulama ve siber güvenlik) ile potansiyel riskleri (YZ'nin hatalı analizleri ve algoritmik halüsinasyonları, YZ destekli dezenformasyon, siber tehditler, YZ'ye erişim ve kullanım eşitsizliği, uluslararası hukuk ve etik norm ihlalleri) kapsayacak biçimde yapılandırılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen ve 36 maddeden oluşan ölçek aracılığıyla toplanmıştır. Örneklem, Türkiye ve diğer ülkelerde görev yapan, çeşitli disiplinlerden seçilen 244 uzmandan oluşmaktadır. Bu yapı, çalışmanın hem ulusal hem de uluslararası temsil gücünü artırmaktadır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, normal dağılım testleri (Kolmogorov–Smirnov ve Shapiro–Wilk) ve çıkarımsal yöntemler (t-testi, Kruskal–Wallis H testi ve Spearman korelasyonu) kullanılmış; analizler IBM SPSS Statistics 26.0 (Statistical Package for the Social Sciences) ve JASP (Jeffrey's Amazing Statistics Program) yazılımları aracılığıyla yürütülmüştür. Araştırma bulguları, YZ teknolojilerinin kapsamda belirtilen alt sistemleri aracılığıyla dijital diplomasi süreçlerinde stratejik potansiyel taşıdığını göstermektedir. Bununla birlikte, risk unsurlarının süreçleri tehdit eden önemli bir potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir. Çalışma, YZ'nin dijital diplomasiye entegrasyonunun "ya hep ya hiç" şeklinde bir ikilem olmadığını göstermektedir. Aksine, fırsatları en üst düzeye çıkarırken riskleri en aza indiren insan merkezli ve disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.