Dijital dönüşümün Türkiye'deki sivil havacılık sektörüne etkileri ve havacılık 4.0 uygulamaları

Dijital dönüşüm, endüstri 4.0'ın sonucunda hayatımızın her alanında gerçekleşen dijitalleşme hareketinin bir tanımıdır. Endüstriyel devrimler; iş yapış biçiminde, sosyal hayatta ve günlük yaşamda köklü değişikliklere yol açmaktadır. 2011 yılında Hannover Fuar'ında ortaya çıkan endüstri 4.0 terimi geçen seneler içerisinde büyük ve hızlı gelişmeler kaydederek bugünkü halini almıştır. Bazı uzmanlar tarafından "dijital dönüşüm", "dijital çağ" olarak da adlandırılan bu endüstriyel devrimin en önemli özelliği hayatın her alanına kolay ve erişilebilir dijital ürünleri entegre etmesidir. Dijital dönüşümü iyi anlamak, takip etmek ve süreçlere dahil etmek her şeyin dijital kanallarla yönetildiği günümüz dünyasında elzemdir. Sağlık sektörü, otomotiv sektörü, finans sektörü ve havacılık sektörü dijital dönüşümü yakından takip etmiş ve büyük ölçüde iş yapış biçimlerini bu dönüşüm doğrultusunda değiştirmiştir. Havacılık sektörü, uluslararası otoriteler tarafından kontrol edilen yüksek güvenlik ve emniyet tedbirleri alınan, maliyeti yüksek ve kâr marjı düşük bir sektördür. Bu sebeplerden dolayı dijital dönüşüm sonucunda ortaya çıkan uygulamalar havacılık sektörü açısından oldukça kolaylaştırıcıdır. Dijital dönüşümün büyük veri teknolojisi, yapay zekâ, nesnelerin interneti (Internet of Things-IoT) ve simülasyon teknolojileri gibi birçok temel bileşeni vardır. Bu bileşenlerin neredeyse hepsi havacılık sektörünün dönüşümünde rol oynamaktadır. Büyük veri teknolojisi sayesinde geleneksel yöntemlerle analiz edilemeyen veriler kolaylıkla toplanıp analiz edilebilmekte ve karar alma süreçlerini kısaltmaktadır. Yapay zekâ sayesinde geliştirilen uygulamalar hava araçlarının durum ve ihtiyaçlarını anlık analiz etmekte ve kayıt altında tutmaktadır bu sayede hava araçlarının planlı bakım ve onarımlarının düzenli takibinin yanı sıra plansız bakım ve onarım ihtiyacı da büyük kayıplara yol açacak sorunlar yaşanmadan tespit edilip gerçekleştirilmektedir. Simülasyon teknolojisi sayesinde geliştirilen uçuş eğitim simülatörleri pilot adaylarının eğitiminde kullanılmakta bu sayede yüksek eğitim uçuşu maliyetleri kısılmakla beraber pilot adayları ön görülen her koşula karşın tecrübe kazanarak meslek hayatına başlamaktadırlar. Havacılık sektörü dijital dönüşüm sürecini etkin ve faydalı yönetmiş, geliştirilen uygulamalar sektöre değer katmıştır. Bu dönüşüm karşısında ülkelerin (havalimanı inşa ve yönetimi açısından) ve hava yolu şirketleri ve iştiraklerinin de duruşu oldukça önemlidir. Bu çalışmada dijital dönüşümün sivil havacılığa etkileri ve bu etkiler karşısında Türkiye'deki sivil havacılık faaliyetlerindeki değişim ve gelişimler araştırılmıştır. Araştırmada gözlem, kaynak incelemeleri, veri toplama ve analiz etme, veri yorumlama, çıkarım yapma, karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılmıştır. Sektördeki öncü şirketler ve ülkelerin dijital dönüşüm sürecinde geliştirdiği sivil havacılık uygulamaları incelenmiş, Türkiye'deki öncü havalimanlarının yapısı ve işleyişi araştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda Türkiye, gelişmiş havalimanları ve yüksek kalite standartlarında hizmet veren bayrak taşıyıcı havayolu şirketi Türk Hava Yolları (THY) ile sivil havacılık sektöründe ön planda olduğu saptanmıştır. Türkiye'nin sivil havacılık tarihinin gelişimi ve güncel durumu havacılık sektörünü yakından takip ettiğini göstermektedir. THY ve Pegasus başta olmak üzere Türkiye menşeili hava yolu şirketleri de dünyadaki dijital dönüşüm gelişmelerini yakından takip etmekte ve kendi uygulamalarını geliştirmektedirler. Türkiye, sivil havacılıkta yer bulan dijital dönüşüm uygulamalarını kendi havalimanlarına entegre etmiştir ve ar-ge çalışmaları sayesinde havalimanlarını sürekli geliştirmeye devam etmektedir. Anahtar Kelimeler: Endüstriyel Devrimler, Endüstri 4.0, Dijital Dönüşüm, Sivil Havacılık, Türkiye.